Hiệp hội Bất động sản TP.HCM (HoREA) cho biết nhu cầu thuê nhà tại thành phố đang ở mức rất lớn nhưng nguồn cung nhà ở cho thuê giá phù hợp vẫn chưa đáp ứng được thực tế. Dẫn kết quả khảo sát của Viện Nghiên cứu Phát triển TP.HCM và Sở Xây dựng TP.HCM năm 2018, HoREA cho biết có tới 60% công nhân lao động nhập cư có nhu cầu thuê nhà ở. Theo hiệp hội, nhiều lao động chỉ làm việc tại thành phố trong khoảng 10-12 năm trước khi trở về quê sinh sống nên không có nhu cầu sở hữu nhà ở mà ưu tiên hình thức thuê nhà với chi phí hợp lý.

Sau khi hợp nhất Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu, TP.HCM hiện có khoảng 974.000 người có nhu cầu mua, thuê hoặc thuê mua nhà ở xã hội. Trong khi đó, kết quả phát triển nhà ở xã hội giai đoạn 2021-2025 mới đạt 17.902 căn hộ. Thành phố đặt mục tiêu phát triển thêm 181.498 căn hộ nhà ở xã hội trong giai đoạn 2026-2030, nâng tổng số căn lên khoảng 199.400 căn vào năm 2030. Tuy nhiên, theo HoREA, con số này vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu thực tế, đặc biệt là nhu cầu nhà ở xã hội cho thuê.

Hiệp hội cho biết nhà ở xã hội cho thuê hiện có mức giá thấp nhất trên thị trường nhờ được Nhà nước quy định đơn giá thuê. Theo Quyết định số 80/2024 của UBND TP.HCM, đơn giá thuê nhà ở xã hội tại các chung cư cao trên 4 tầng là 118.000 đồng/m², đã bao gồm thuế giá trị gia tăng. Với căn hộ diện tích 55 m², chi phí thuê khoảng 6,49 triệu đồng mỗi tháng, thấp hơn đáng kể so với mức khoảng 15 triệu đồng/tháng của căn hộ thương mại cùng diện tích.

Tuy nhiên, số lượng dự án nhà ở xã hội cho thuê hiện còn rất hạn chế. Do nguồn cung thiếu hụt, phần lớn người lao động thu nhập thấp vẫn phải lựa chọn thuê phòng trọ tư nhân với giá khoảng trên dưới 2 triệu đồng mỗi tháng, trong khi chất lượng và tiện ích tại nhiều khu nhà trọ chưa được bảo đảm. Theo thống kê của Sở Xây dựng TP.HCM năm 2018, thành phố có khoảng 60.470 khu nhà trọ với hơn 560.000 phòng, đáp ứng chỗ ở cho khoảng 1,4 triệu người.

Đối với phân khúc nhà ở thương mại cho thuê, HoREA nhận định hiện chưa có cơ chế, chính sách riêng nhằm phát triển loại hình nhà ở thương mại cho thuê với mức giá phù hợp khả năng chi trả của người thu nhập trung bình và một bộ phận người thu nhập thấp không thuộc diện được hưởng chính sách nhà ở xã hội.

Theo hiệp hội, giá thuê nhà thương mại hiện ở mức khá cao. Một căn hộ hai phòng ngủ diện tích khoảng 55 m² có thể được cho thuê với giá khoảng 15 triệu đồng mỗi tháng. HoREA cho rằng chi phí thuê nhà hiện là khoản chi lớn nhất trong ngân sách của nhiều người lao động. Theo kinh nghiệm của nhiều quốc gia, chi phí thuê nhà phù hợp nên chiếm khoảng 20% thu nhập hằng tháng. Nếu vượt quá 25%, người lao động sẽ gặp nhiều khó khăn trong việc bảo đảm cuộc sống và tái tạo sức lao động.

Từ thực trạng trên, HoREA kiến nghị bổ sung hệ thống cơ chế, chính sách phát triển nhà ở cho thuê giá phù hợp vào Luật Nhà ở sửa đổi và các luật liên quan nhằm thu hút nhiều doanh nghiệp tư nhân tham gia đầu tư.

Trong đó, hiệp hội đề xuất miễn tiền sử dụng đất và tiền thuê đất đối với phần diện tích thực hiện dự án nhà ở cho thuê giá phù hợp trong toàn bộ vòng đời dự án. Đồng thời, cho phép khấu trừ hợp lý các khoản chi phí bồi thường, hỗ trợ tái định cư và chi phí tạo lập quỹ đất nhằm giảm giá thành đầu tư cũng như giá thuê nhà.

HoREA cũng kiến nghị chỉ áp dụng các chính sách ưu đãi đối với những dự án cam kết vận hành cho thuê tối thiểu 20 năm, tương ứng với thời gian hoàn vốn thực tế của loại hình này.

Về chính sách thuế, hiệp hội đề xuất khôi phục cơ chế giảm 70% thuế suất thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập doanh nghiệp đối với các dự án nhà ở xã hội cho thuê và nhà ở thương mại cho thuê giá phù hợp.

Bên cạnh đó, HoREA kiến nghị các dự án được tiếp cận nguồn tín dụng ưu đãi dài hạn từ Ngân hàng Chính sách xã hội hoặc các tổ chức tín dụng được chỉ định, với thời hạn vay từ 15-20 năm và mức lãi suất phù hợp. Hiệp hội cũng đề xuất dư nợ cho vay đối với các dự án nhà ở cho thuê giá phù hợp không tính vào chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng của ngân hàng nhằm khuyến khích dòng vốn đầu tư vào phân khúc này.

Ngoài các chính sách ưu đãi về tài chính, HoREA đề xuất Nhà nước quy định mức giá trần cho thuê đối với nhà ở giá phù hợp nhưng vẫn trao quyền cho chủ đầu tư lựa chọn đối tượng thuê. Hiệp hội cũng kiến nghị bổ sung quy định cho phép phát triển căn hộ nhỏ cho thuê với diện tích tối thiểu từ 15 m² nhằm đáp ứng nhu cầu của người độc thân hoặc các hộ gia đình ít người.

Đồng thời, HoREA đề xuất xây dựng cơ chế "luồng xanh" để rút ngắn thời gian thực hiện thủ tục đầu tư đối với các dự án nhà ở cho thuê giá phù hợp, đồng thời tăng cường bảo vệ quyền lợi người thuê nhà trước các trường hợp tăng giá hoặc chấm dứt hợp đồng thuê đột ngột.