Theo thông tin từ hội nghị triển khai, xúc tiến đầu tư và phát triển nhà ở cho thuê trên địa bàn TP.HCM diễn ra ngày 9/6, chính quyền thành phố khẳng định quyết tâm dồn nguồn lực cho phân khúc này. Ông Võ Khắc Thái, Phó Chủ tịch Liên đoàn Lao động TP.HCM, cho biết qua khảo sát bước đầu có khoảng 33.520 trường hợp công nhân, người lao động có nhu cầu tiếp cận nhà ở. Trong đó, có 3.181 trường hợp có nhu cầu thuê và 30.339 trường hợp có nhu cầu thuê mua để gắn bó lâu dài với thành phố. Thực tiễn phần lớn người lao động hiện phải sinh sống trong các khu nhà trọ chật hẹp, hạn chế về vệ sinh môi trường, an ninh và phòng cháy chữa cháy, gây ảnh hưởng trực tiếp đến tâm lý và năng suất làm việc.

Đánh giá về quy mô thị trường, ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP.HCM, thông tin đến năm 2030, nhu cầu về nhà ở xã hội trên địa bàn là gần 1 triệu căn, nhưng thành phố mới đáp ứng được gần 200.000 căn. Trong khi đó, nhà lưu trú công nhân mới chỉ giải quyết được khoảng 25% nhu cầu thực tế. Để khuyến khích doanh nghiệp tham gia, đại diện Hiệp hội kiến nghị cần áp dụng chính sách miễn tiền sử dụng đất, tiền thuê đất đối với diện tích đất doanh nghiệp tự tạo lập trong cả vòng đời dự án, khấu trừ thỏa đáng chi phí bồi thường giải phóng mặt bằng, đồng thời chỉ nên quy định nộp 30% thuế suất thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập doanh nghiệp với điều kiện dự án phải cho thuê tối thiểu 20 năm.

Phó Giám đốc Sở Xây dựng TP.HCM Khải Quốc Bình thông tin thành phố đang quản lý hơn 13.600 căn hộ, phòng cho thuê và khoảng 41.000 chỗ ở sinh viên với tỷ lệ khai thác gần như tuyệt đối. Dù nhu cầu rất cấp thiết, rào cản lớn nhất hiện nay là bài toán tài chính khi thời gian thu hồi vốn kéo dài từ 20 đến 30 năm, doanh nghiệp phải vay vốn thương mại lãi suất cao do chưa có gói tín dụng ưu đãi riêng. Các cơ chế ưu đãi thuế, đất đai, hạ tầng còn hạn chế; quỹ đất phù hợp gần khu công nghiệp còn thiếu, và việc chuyển đổi công năng từ quỹ nhà tái định cư chưa sử dụng hiệu quả vẫn vướng mắc pháp lý.

Trước thực trạng này, ông Khải Quốc Bình cho biết thành phố sẽ triển khai cơ chế "luồng xanh", "luồng ưu tiên" để rút ngắn tối đa thời gian xử lý thủ tục hành chính, vướng ở đâu xử lý ngay ở đó. Thành phố sẽ rà soát toàn bộ quỹ đất công, nhà đất công để ưu tiên làm nhà ở cho thuê, đồng thời mở rộng cơ chế hỗ trợ tài chính khi nâng mức vay được hỗ trợ lãi suất từ 200 tỷ đồng lên 300 tỷ đồng/dự án với lãi suất ưu đãi trong 7 năm. Nhà đầu tư cũng được hỗ trợ 100% kinh phí đầu tư hạ tầng kỹ thuật trong phạm vi dự án để giảm giá thuê cho người lao động, kết hợp nghiên cứu mô hình quỹ tiết kiệm nhà ở nhằm huy động nguồn lực xã hội hóa.

Tham dự hội nghị, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh gợi ý TP.HCM nên đưa nhà ở cho thuê vào nghị quyết quy hoạch đô thị đặc biệt đang trình Quốc hội. Thành phố cần thỏa thuận với các chủ đầu tư nhà ở xã hội dành từ 10% đến 20% diện tích làm nhà cho thuê, sử dụng ngân sách đầu tư và có chính sách thúc đẩy người dân tham gia xây dựng. Hiện thành phố có 66 khu công nghiệp với nhu cầu lên đến hơn 900.000 căn nhà nhưng nhà lưu trú không nhiều, do đó việc rà soát và chuyển đổi công năng các tài sản công, nhà tái định cư để trống sang nhà cho thuê là giải pháp cấp bách nhằm tránh lãng phí.

Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được nhận định việc nhiều doanh nghiệp đăng ký tham gia chương trình là tín hiệu đáng mừng để thành phố hướng tới mục tiêu hoàn thành sớm hơn chỉ đạo của Trung ương. Lãnh đạo thành phố chỉ đạo phải tạo "luồng xanh" thủ tục đối với cả quỹ đất của nhà nước và quỹ đất do doanh nghiệp tự tạo, hỗ trợ điều chỉnh quy hoạch chuyển mục đích sử dụng từ đất nông nghiệp, đất sản xuất kinh doanh, đất nhà xưởng di dời sang làm nhà ở cho thuê. Do biên lợi nhuận của phân khúc này chỉ khoảng 10%, Chủ tịch thành phố kiến nghị Trung ương sớm ban hành quy chuẩn, tiêu chuẩn cụ thể và có chính sách miễn giảm tiền sử dụng đất, lãi suất để thu hút hiệu quả nguồn lực tư nhân.