Sở Xây dựng TPHCM đang lấy ý kiến dự thảo nghị quyết của HĐND thành phố về cơ chế, chính sách cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư. Dự thảo đề xuất điều chỉnh cách xác định mức bồi thường, mở rộng chính sách tái định cư và bổ sung nguồn lực hỗ trợ để đẩy nhanh tiến độ các dự án.

Hệ số bồi thường (K) được đề xuất ở mức 1,1 lần diện tích căn hộ cũ đối với căn hộ từ tầng hai trở lên và 1,3 lần đối với căn hộ tầng trệt. Các mức này áp dụng trong trường hợp UBND cấp xã chỉ định nhà đầu tư sau khi những phương án lựa chọn thông qua hội nghị nhà chung cư và lấy ý kiến bằng phiếu không đạt kết quả theo quy định của dự thảo.

Theo cơ chế hiện hành, UBND cấp tỉnh ban hành khung hệ số bồi thường, còn nhà đầu tư và người dân thỏa thuận mức cụ thể. Quá trình thương lượng có thể kéo dài, ảnh hưởng đến tiến độ chuẩn bị dự án. Việc ấn định hệ số trong trường hợp chỉ định nhà đầu tư được kỳ vọng giúp giảm một phần vướng mắc, nhưng vẫn cần bảo đảm quyền lợi của chủ sở hữu và tuân thủ trình tự lựa chọn nhà đầu tư.

Dự thảo cũng đề xuất cơ chế hỗ trợ đối với những hộ không đủ điều kiện tái định cư. Các hộ này có thể được ưu tiên mua hoặc thuê mua nhà ở xã hội tại TPHCM mà không phải bốc thăm, không phải đáp ứng điều kiện về nhà ở và thu nhập như người mua nhà ở xã hội thông thường. Sau khi thanh toán đủ tiền, người mua được bán lại căn hộ theo cơ chế thị trường.

Một nội dung khác liên quan đến việc di dời cư dân. Theo dự thảo, UBND cấp xã được quyết định cưỡng chế di dời tại dự án đã có trên 75% chủ sở hữu hoặc người sử dụng nhà ở di dời theo phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định cư được phê duyệt. Dự thảo đồng thời đề xuất cho phép cấp xã quyết định một số chỉ tiêu quy hoạch, kiến trúc và dân số trong trường hợp quy hoạch hiện hữu không khả thi để kêu gọi đầu tư, với điều kiện bảo đảm các yêu cầu về hạ tầng xã hội, hạ tầng kỹ thuật và kết nối giao thông.

Về nguồn lực, thành phố dự kiến hỗ trợ chủ đầu tư 50% kinh phí xây dựng hạ tầng kỹ thuật trong phạm vi dự án, với mức tối đa 10 tỷ đồng mỗi dự án. Các hạng mục được xem xét gồm giao thông, chiếu sáng, cấp thoát nước và xử lý chất thải; hạ tầng kỹ thuật bên trong tòa nhà không thuộc diện hỗ trợ. Nhà nước cũng được đề xuất hỗ trợ 50% kinh phí tổ chức di dời, cưỡng chế di dời theo phương án được phê duyệt.

Đối với chung cư cũ xây dựng trước năm 1994 có sở hữu hỗn hợp giữa tư nhân và Nhà nước, dự thảo cho phép thành phố xem xét bố trí ngân sách sửa chữa phần diện tích sử dụng chung nhằm bảo đảm an toàn công trình. Theo quy định hiện hành được báo chí dẫn lại, chi phí này do các chủ sở hữu tự đóng góp.

Theo báo cáo được Hiệp hội Bất động sản TPHCM (HoREA) công bố, thành phố có 474 khu chung cư cũ cần cải tạo, xây dựng lại. Trong số 16 chung cư cấp D, thuộc mức nguy hiểm cao nhất, thành phố đã di dời toàn bộ 534 hộ dân tại 9 chung cư; một số địa điểm khác vẫn đang di dời hoặc chưa thể triển khai.

Các cơ chế mới hiện vẫn nằm trong dự thảo đang được lấy ý kiến. Hiệu quả tháo gỡ vướng mắc sẽ phụ thuộc vào nội dung nghị quyết được thông qua, trình tự thực hiện và khả năng cân bằng giữa tiến độ cải tạo, thu hút nhà đầu tư với quyền lợi của cư dân.