Tại hội thảo về quy hoạch kiến trúc đô thị gắn với văn hóa, di sản diễn ra ngày 27/6, nhiều ý kiến nhận định đây là thời điểm "vàng" để Đà Nẵng tái cấu trúc không gian phát triển theo tư duy vùng, hướng tới vai trò cực tăng trưởng mới của miền Trung.
Theo TS.KTS Ngô Viết Nam Sơn, khi địa giới hành chính thay đổi thì tư duy quy hoạch cũng phải thay đổi theo.
Trước khi sáp nhập, Đà Nẵng chỉ có khoảng 1.283 km2 nên quỹ đất khá hạn chế. Vì vậy, nhiều dự án lớn như Khu thương mại tự do phải chia thành 7 khu chức năng rải rác ở Liên Chiểu và Hòa Vang.
Nhưng sau khi hợp nhất với Quảng Nam, diện tích thành phố đã tăng lên hơn 11.800 km2. Quy mô mới này cho phép Đà Nẵng cân nhắc lại toàn bộ cách tổ chức không gian phát triển.
Một đề xuất đang nhận được nhiều sự quan tâm là chuyển các khu cần diện tích lớn như công nghiệp, logistics hay khu thương mại tự do về khu vực Chu Lai, cách trung tâm Đà Nẵng khoảng 100 km về phía Nam.
Theo chuyên gia, nếu các chức năng này được dịch chuyển, phần lõi đô thị hiện hữu sẽ có điều kiện tập trung cho những ngành mang giá trị gia tăng cao hơn như tài chính, công nghệ, đổi mới sáng tạo và các dịch vụ chất lượng cao.
Không chỉ vậy, TS.KTS Ngô Viết Nam Sơn cũng cho rằng Đà Nẵng không nên chỉ nhìn trong ranh giới hành chính mới.
Ông phân tích, khu vực Chân Mây - Lăng Cô (Huế) chỉ cách trung tâm Đà Nẵng khoảng 30 km, gần hơn rất nhiều so với Chu Lai hay Tam Kỳ. Trong khi đó, hướng phát triển về phía Nam còn chịu ảnh hưởng bởi đô thị di sản Hội An nên việc hình thành một dải đô thị liên tục sẽ gặp không ít hạn chế.
Vì thế, ông đề xuất Đà Nẵng phát triển đô thị trung tâm theo hướng Bắc, đồng thời tăng cường liên kết với Chân Mây - Lăng Cô để hình thành một cực phát triển mới mang quy mô vùng.
Ở góc độ khác, ông Trần Ngọc Chính, Chủ tịch Hội Quy hoạch Phát triển đô thị Việt Nam, cho rằng sau sáp nhập, Đà Nẵng đã trở thành đô thị trực thuộc Trung ương có diện tích lớn thứ hai cả nước, chỉ sau Đồng Nai.
Đặc biệt, thành phố còn nằm giữa không gian của hai Di sản Văn hóa thế giới là Hội An và Mỹ Sơn. Đây được xem là lợi thế rất lớn để hình thành "hành lang di sản" kết nối Huế - Đà Nẵng - Hội An - Mỹ Sơn, tạo nền tảng phát triển du lịch, công nghiệp văn hóa và kinh tế sáng tạo.
Tuy nhiên, các chuyên gia cũng cảnh báo quá trình đô thị hóa nhanh có thể tạo áp lực lớn lên cảnh quan và các giá trị lịch sử nếu thiếu định hướng phù hợp.
Do đó, quy hoạch trong thời gian tới cần ưu tiên bảo tồn không gian ven sông, ven biển, khu phố cũ và các di sản quan trọng; đồng thời kiểm soát chặt chiều cao công trình, mật độ xây dựng để tránh thương mại hóa quá mức, làm mất đi bản sắc đô thị.
Nhiều chuyên gia nhận định, việc mở rộng địa giới không chỉ là câu chuyện tăng diện tích hành chính, mà quan trọng hơn là cơ hội tái phân bổ không gian phát triển trên quy mô lớn hơn.
Nếu được quy hoạch bài bản theo tư duy vùng, Đà Nẵng hoàn toàn có thể vừa mở rộng dư địa tăng trưởng kinh tế, vừa dành lõi đô thị cho các ngành giá trị cao, đồng thời phát huy tối đa lợi thế về di sản, du lịch và liên kết vùng.
Được biết, Khu thương mại tự do Đà Nẵng được thành lập vào tháng 6/2025 với quy mô khoảng 1.881 ha, gồm 7 khu chức năng không liền kề như sản xuất, logistics, thương mại - dịch vụ, công nghệ số, CNTT và đổi mới sáng tạo.
Trong bối cảnh thành phố đã có thêm không gian phát triển sau sáp nhập, việc điều chỉnh quy hoạch các khu chức năng này đang được nhiều chuyên gia đánh giá là vấn đề đáng cân nhắc trong chiến lược phát triển dài hạn của Đà Nẵng.
