Tại hội thảo góp ý sửa đổi Luật Đất đai diễn ra ngày 1/7, ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP.HCM (HoREA), đã đề xuất bổ sung loại hình đất ở có thời hạn vào Luật Đất đai nhằm đồng bộ với quy định của Luật Nhà ở 2023 và tăng thêm lựa chọn cho thị trường.

Theo HoREA, Luật Đất đai 2024 hiện chỉ quy định đất ở được sử dụng ổn định, lâu dài. Trong khi đó, Luật Nhà ở 2023 đã cho phép hình thức mua bán nhà ở có thời hạn, theo đó người mua được sở hữu căn nhà trong khoảng thời gian thỏa thuận trong hợp đồng và phải hoàn trả tài sản cho bên bán khi hết thời hạn.

Từ thực tế trên, Hiệp hội kiến nghị bổ sung quy định về đất ở sử dụng có thời hạn, tức loại đất được Nhà nước giao hoặc cho thuê trong một khoảng thời gian nhất định. Theo HoREA, cơ chế này sẽ tồn tại song song với hình thức đất ở sử dụng ổn định lâu dài hiện nay, thay vì thay thế chế độ sử dụng đất hiện hành.

Hiệp hội cho rằng việc bổ sung loại hình đất ở có thời hạn sẽ góp phần đồng bộ giữa Luật Đất đai và Luật Nhà ở, đồng thời tạo điều kiện để Nhà nước linh hoạt hơn trong khai thác quỹ đất, phục vụ công tác chỉnh trang, tái thiết đô thị, đáp ứng đa dạng nhu cầu phát triển nhà ở và mở rộng lựa chọn cho thị trường.

Để làm rõ đề xuất, HoREA dẫn kinh nghiệm của Singapore, nơi phần lớn nhà ở được phát triển trên quỹ đất thuộc sở hữu Nhà nước với thời hạn sử dụng tối đa 99 năm. Theo Hiệp hội, mô hình này tạo điều kiện thuận lợi cho việc chỉnh trang đô thị và nâng cao hiệu quả sử dụng đất sau khi hết thời hạn khai thác, là kinh nghiệm Việt Nam có thể nghiên cứu trong quá trình hoàn thiện chính sách.

Bên cạnh đó, HoREA cũng đề xuất sửa đổi quy định về thời điểm tính thời hạn sử dụng đất đối với các dự án đầu tư. Theo kiến nghị, thời hạn giao đất hoặc cho thuê đất không chỉ được tính từ ngày có quyết định giao, cho thuê đất như hiện nay mà còn được tính từ thời điểm cơ quan có thẩm quyền cho phép chuyển nhượng dự án, gia hạn sử dụng đất, chuyển đổi hình thức sử dụng đất hoặc ban hành quyết định xử lý vi phạm về đất đai.

Theo Hiệp hội, quy định hiện hành khiến nhiều dự án sau khi chuyển nhượng chỉ còn thời gian sử dụng đất ngắn, làm giảm hiệu quả đầu tư cũng như giá trị của dự án. Việc điều chỉnh cách tính thời hạn sử dụng đất sẽ góp phần nâng cao sức hấp dẫn của dự án, thu hút nhà đầu tư, đồng thời hỗ trợ xử lý các dự án tồn đọng, tài sản bảo đảm và nợ xấu.

HoREA cũng kiến nghị cho phép người sử dụng đất được chủ động đề nghị gia hạn hoặc điều chỉnh thời hạn sử dụng đất theo nhu cầu đầu tư, sản xuất, kinh doanh, thay vì chỉ được thực hiện vào năm cuối của thời hạn sử dụng đất như quy định hiện hành.

Theo Hiệp hội, cơ chế này sẽ tạo điều kiện thuận lợi hơn cho doanh nghiệp trong việc mở rộng hoạt động, hợp tác đầu tư và xử lý các dự án kéo dài, qua đó góp phần khai thông nguồn lực đất đai và nâng cao hiệu quả sử dụng đất.

Luật Đất đai 2024 có hiệu lực từ ngày 1/8/2024. Sau gần hai năm triển khai, nhiều nội dung được đánh giá đã phát sinh vướng mắc cần điều chỉnh. Hiện Bộ Nông nghiệp và Môi trường đang lấy ý kiến đối với dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi), dự kiến điều chỉnh khoảng 65 điều của luật hiện hành và tiếp tục phối hợp với các cơ quan liên quan để trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét bổ sung dự án luật này vào Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh năm 2026.