Bước ngoặt phân quyền về cơ sở
Theo nội dung quyết định mới, UBND TP.HCM đã chính thức trao quyền cấp giấy phép xây dựng đối với nhà ở riêng lẻ từ 1 đến 7 tầng (thuộc công trình cấp 3, cấp 4 và trừ nhà ở từ cấp 2 trở lên) cho UBND các xã, phường và đặc khu trên địa bàn. Đây được xem là bước cải cách thủ tục hành chính mang tính đột phá, giúp giảm tải áp lực cho cơ quan quản lý cấp trên và tạo điều kiện thuận lợi tối đa cho người dân khi thực hiện các thủ tục pháp lý ngay tại nơi cư trú. Đối với trường hợp công trình nằm trên địa bàn của hai đơn vị hành chính cấp xã trở lên, nguyên tắc xác định thẩm quyền sẽ dựa vào nơi chiếm tỷ lệ diện tích khu đất xây dựng lớn hơn.
Bên cạnh đó, UBND TP.HCM cũng phân định rõ thẩm quyền đối với các khu vực đặc thù. Ban Quản lý các Khu Chế xuất và Công nghiệp, Khu Công nghệ cao, Khu Nông nghiệp công nghệ cao sẽ chịu trách nhiệm cấp phép cho các công trình nằm trong phạm vi địa giới mình quản lý. Sở Xây dựng sẽ tiếp tục đảm nhiệm việc cấp phép đối với tất cả các công trình quy mô lớn còn lại hoặc các dự án phức hợp có công trình cấp cao nhất thuộc thẩm quyền của Sở.
"Cởi trói" cho nhà đất trong vùng quy hoạch chưa triển khai
Một điểm sáng được dư luận đặc biệt quan tâm trong quyết định lần này là quy định nới lỏng về cấp phép xây dựng có thời hạn (giấy phép tạm) cho các khu vực vướng quy hoạch. Cụ thể, đối với những khu vực đã có quy hoạch phân khu hoặc quy hoạch phân khu chức năng được phê duyệt nhưng chưa có quyết định thu hồi đất để thực hiện dự án, người dân sẽ được cấp phép xây dựng công trình mới với quy mô tối đa 3 tầng và không quá 1 tầng hầm. Quy định này giải quyết được bức xúc kéo dài bấy lâu nay của hàng nghìn hộ dân sống trong các khu quy hoạch "treo", giúp họ có thể xây dựng nhà cửa khang trang để ổn định cuộc sống thay vì phải ở nhà tạm bợ.
Riêng đối với các khu vực đã có quy hoạch chi tiết 1/500 nhưng chưa triển khai, quy mô xây dựng mới bị giới hạn chặt chẽ hơn, chỉ được phép xây dựng tối đa 1 tầng. Trong trường hợp người dân có nhu cầu sửa chữa, cải tạo công trình hiện hữu, cơ quan chức năng sẽ cho phép thực hiện theo quy mô số tầng và tầng hầm đã được công nhận trước đó, đảm bảo tuân thủ các quy chuẩn về quy hoạch và kiến trúc hiện hành.
Thời hạn tồn tại và cơ chế giám sát
Về thời hạn của giấy phép tạm, quyết định nêu rõ thời gian tồn tại của công trình sẽ do cơ quan cấp phép xác định dựa trên tiến độ thực hiện quy hoạch thực tế, nhưng tối đa không quá 5 năm. Để bảo vệ quyền lợi người dân, trong trường hợp hết thời hạn ghi trong giấy phép mà quy hoạch vẫn chưa được thực hiện hoặc có điều chỉnh kéo dài, cơ quan cấp phép có trách nhiệm thông báo và xem xét gia hạn thời gian tồn tại cho công trình.
Nhằm đảm bảo tính minh bạch và nghiêm minh, UBND TP.HCM cũng quy định rõ trách nhiệm của các cơ quan được phân cấp. Các UBND xã, phường, đặc khu phải niêm yết công khai quy trình, tổ chức tiếp nhận và giải quyết hồ sơ đúng thời hạn. Sở Xây dựng đóng vai trò hướng dẫn, kiểm tra và giám sát toàn bộ quá trình này. Đặc biệt, nếu cơ quan cấp dưới cấp phép sai quy định mà không tự thu hồi, UBND TP.HCM sẽ trực tiếp ra quyết định thu hồi giấy phép đó để đảm bảo kỷ cương trật tự xây dựng đô thị.
