Sở Tài chính TP HCM vừa trình UBND thành phố dự thảo Nghị quyết của HĐND thành phố quy định các chính sách, biện pháp đặc biệt nhằm tháo gỡ khó khăn cho những công trình, dự án chậm triển khai, tồn đọng kéo dài phát sinh trước ngày 1/10/2026.
Một trong những nội dung đáng chú ý là đề xuất cho phép giữ lại một số công trình, phần công trình xây dựng không phép, sai phép hoặc sai thiết kế thay vì buộc tháo dỡ như quy định xử lý thông thường. Đổi lại, chủ đầu tư phải nộp lại số lợi bất hợp pháp bằng 50% giá trị phần sàn xây dựng vi phạm, ngoài nghĩa vụ nộp phạt hành chính.
Theo dự thảo, số tiền phải nộp được xác định dựa trên diện tích sàn vi phạm và đơn giá tương ứng với từng trường hợp. Đối với công trình phục vụ mục đích kinh doanh, giá trị được tính theo đơn giá trên hợp đồng mua bán, chuyển nhượng đã ký. Với công trình không phục vụ kinh doanh, căn cứ là chi phí xây dựng theo dự toán được duyệt.
Trường hợp không có hợp đồng mua bán hoặc dự toán được duyệt, cơ quan chức năng sẽ căn cứ suất vốn đầu tư đối với công trình cùng loại, cùng cấp để xác định giá trị. Đơn giá áp dụng không được thấp hơn suất vốn đầu tư do cơ quan có thẩm quyền ban hành.
Tuy nhiên, không phải mọi công trình vi phạm đều được xem xét giữ lại. Dự thảo đặt ra các điều kiện như công trình phải được xây dựng trên đất có quyền sử dụng hợp pháp, phù hợp quy hoạch được duyệt, không vi phạm chỉ giới xây dựng và hành lang bảo vệ hạ tầng kỹ thuật, hành lang an toàn giao thông.
Bên cạnh đó, công trình phải bảo đảm an toàn chịu lực, phòng cháy chữa cháy, cứu nạn cứu hộ, không ảnh hưởng đến các công trình lân cận và không có tranh chấp. Việc cho phép tồn tại cũng không đồng nghĩa với hợp pháp hóa hành vi vi phạm. Chủ đầu tư vẫn phải chịu trách nhiệm xử lý các sai phạm, hoàn thành nghĩa vụ tài chính và bổ sung hồ sơ, thủ tục xây dựng theo quy định.
Sau khi hoàn thành nghĩa vụ tài chính và có kết quả kiểm định chất lượng công trình, chủ đầu tư sẽ được xem xét cấp hoặc điều chỉnh giấy phép xây dựng, thực hiện nghiệm thu và hoàn thiện thủ tục cấp giấy chứng nhận cho người mua nhà. Theo VnExpress.
Đáng chú ý, dự thảo cũng đề xuất tháo gỡ vướng mắc đối với các dự án khu đô thị, khu nhà ở thực hiện theo cơ chế thí điểm nhà đầu tư trục chính và nhà đầu tư thành phần trước ngày 1/8/2024.
Theo cơ chế này, những nhà đầu tư thành phần đáp ứng đủ điều kiện có thể được tiếp tục giao đất, cho thuê đất độc lập với tiến độ hoàn thiện hạ tầng của nhà đầu tư trục chính. Chủ tịch UBND TP HCM sẽ xem xét chấp thuận chủ trương đầu tư đồng thời chấp thuận nhà đầu tư mà không phải thực hiện đấu giá quyền sử dụng đất hoặc đấu thầu lựa chọn nhà đầu tư.
Để được áp dụng, doanh nghiệp phải có hợp đồng còn hiệu lực ký trước ngày 1/8/2024, không có tranh chấp về quyền thực hiện dự án, ranh giới khu đất và kinh phí đóng góp. Đồng thời, nhà đầu tư phải cam kết tiếp tục đóng góp chi phí xây dựng hạ tầng và hoàn thành công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng phần diện tích còn lại trong thời hạn tối đa 2 năm.
Trường hợp nhà đầu tư trục chính không còn đủ năng lực thực hiện, UBND TP HCM có thể chấm dứt quyền đầu tư và lựa chọn nhà đầu tư mới theo hình thức chỉ định. Nhà đầu tư mới sẽ kế thừa các quyền và nghĩa vụ của đơn vị trước đó. Ngược lại, những nhà đầu tư thành phần không đáp ứng điều kiện sẽ bị thu hồi đất và được xem xét hoàn trả các chi phí hợp lý theo quy định.
Theo dự thảo được Sở Tài chính công bố, các cơ chế đặc biệt này hướng đến việc đưa quỹ đất đã giải phóng mặt bằng vào sử dụng, hạn chế lãng phí tài sản xã hội, đồng thời bảo vệ quyền lợi của những nhà đầu tư và người mua nhà ngay tình. Thời hạn xử lý các dự án thuộc phạm vi nghị quyết dự kiến kéo dài đến hết ngày 31/12/2031. Theo hồ sơ dự thảo đăng tải trên Cổng thông tin Sở Tài chính TP HCM.
Theo số liệu của Sở Tài chính TP HCM, tính đến ngày 5/9/2026, thành phố ghi nhận 1.338 dự án gặp khó khăn, vướng mắc, tồn đọng kéo dài trên hệ thống theo dõi, với tổng diện tích hơn 30.691 ha và tổng giá trị đầu tư khoảng 658.084 tỷ đồng.
Trong 9 tháng đầu năm, thành phố đã hoàn thành tháo gỡ vướng mắc cho 723 dự án, tương đương 54% tổng số dự án đăng ký. Còn 619 dự án đang được các sở, ngành đề xuất phương án xử lý.