Điểm đáng quan tâm nhất là lần đầu tiên dự thảo đưa nhà ở cho thuê vào quy định riêng trong luật. Theo đề xuất, đây sẽ là các công trình do tổ chức, cá nhân đầu tư để cho thuê, trong đó Nhà nước đóng vai trò tạo lập quỹ nhà bằng nguồn ngân sách.
Đối tượng được thuê trước mắt vẫn ưu tiên các nhóm thuộc chính sách nhà ở xã hội như hộ nghèo, công nhân, lực lượng vũ trang, cán bộ, công chức, viên chức, sinh viên... Ngoài ra, người lao động cũng có thể thuê thông qua quỹ nhà do Quỹ Nhà ở quốc gia tạo lập. Điều kiện là chưa có nhà ở thuộc sở hữu hoặc nếu đã có thì diện tích bình quân đầu người vẫn thấp hơn mức tối thiểu do Chính phủ quy định.
Để thu hút doanh nghiệp tham gia phát triển mô hình này, Bộ Xây dựng đề xuất cho phép chủ đầu tư được sử dụng tối đa 20% tổng diện tích sàn để kinh doanh dịch vụ, thương mại nhằm tạo thêm nguồn thu và giảm giá thuê. Phần doanh thu từ hoạt động cho thuê cũng được hưởng ưu đãi về thuế VAT.
Giá thuê sẽ được tính theo nguyên tắc bảo đảm đủ chi phí đầu tư, vận hành và khấu hao công trình, nhưng không tính phần ưu đãi mà Nhà nước hỗ trợ.
Bên cạnh đó, dự thảo cũng bổ sung thêm loại hình nhà ở thương mại giá phù hợp. Đây là sản phẩm được đầu tư theo cơ chế thị trường để bán, cho thuê hoặc thuê mua nhưng vẫn được Nhà nước hỗ trợ một số cơ chế và phải đáp ứng tiêu chí về giá.
Theo đề xuất, giá bán và giá thuê mua sẽ do UBND cấp tỉnh quy định theo từng khu vực để phù hợp với khả năng chi trả của người dân, đồng thời vẫn bảo đảm tính đúng, tính đủ chi phí đầu tư.
Để hạn chế đầu cơ, người mua hoặc thuê mua loại nhà này sẽ không được chuyển nhượng trong ít nhất 5 năm kể từ khi thanh toán đủ tiền. Đồng thời, mỗi cá nhân trong nước chỉ được sở hữu tối đa một căn trong cùng một dự án.
Tại hội nghị góp ý dự thảo luật, nhiều chuyên gia và doanh nghiệp cũng đề nghị cần quy định rõ hơn về tiêu chuẩn, điều kiện và tiêu chí kỹ thuật đối với nhà ở thương mại giá phù hợp để các địa phương có cơ sở thống nhất khi thẩm định và phê duyệt dự án.
Ông Nguyễn Văn Đính, Chủ tịch VARS, Phó Chủ tịch VNREA, đánh giá việc bổ sung chương riêng về phát triển nhà ở cho thuê là bước đi cần thiết. Tuy nhiên, theo ông, nếu chỉ dựa vào ngân sách hoặc Quỹ Nhà ở quốc gia thì rất khó đáp ứng nhu cầu lớn của thị trường. Vì vậy, cần có cơ chế để khu vực tư nhân cùng tham gia đầu tư và vận hành quỹ nhà cho thuê.
Ông cũng đề xuất bổ sung thêm các chính sách ưu đãi về đất đai, thuế, tín dụng và lãi suất, đồng thời mở rộng cơ chế để doanh nghiệp, quỹ đầu tư, tổ chức tài chính và các đơn vị vận hành chuyên nghiệp cùng phát triển mô hình nhà ở cho thuê dài hạn.
Không chỉ Luật Nhà ở, dự thảo Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi) cũng có nhiều thay đổi nhằm tăng tính minh bạch của thị trường. Một trong những đề xuất đáng chú ý là mỗi bất động sản sẽ được cấp một mã định danh điện tử riêng, gồm chuỗi ký tự và số được quản lý trên hệ thống cơ sở dữ liệu về nhà ở và thị trường bất động sản.
Dự thảo cũng yêu cầu các tổ chức, cá nhân kinh doanh bất động sản phải có tài khoản định danh điện tử để thực hiện các giao dịch trên hệ thống theo quy định.
Ngoài ra, Bộ Xây dựng còn đề xuất bổ sung điều kiện đối với các trường hợp chuyển nhượng vốn góp, cổ phần hoặc tổ chức lại doanh nghiệp làm thay đổi thành viên, cổ đông của doanh nghiệp là chủ đầu tư dự án bất động sản.
Đại diện Sở Xây dựng Hà Nội nhận định, các nội dung sửa đổi lần này đã bám sát thực tiễn, đặc biệt trong bối cảnh triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp. Nhiều quy định không còn phù hợp đã được điều chỉnh, kỳ vọng sẽ góp phần tháo gỡ các vướng mắc trong quá trình triển khai các dự án thời gian tới.
