Chiều 22/9, Thứ trưởng Tài chính Lê Tấn Cận, thừa ủy quyền của Thủ tướng, trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của các luật về thuế, trong đó có Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp.

Đáng chú ý, Chính phủ đề xuất bỏ quy định áp dụng thuế suất 0,2% đối với đất lấn chiếm và không áp dụng hạn mức tính thuế đối với phần diện tích này.

Theo cơ quan soạn thảo, hiệu quả thu thuế đối với đất lấn chiếm hiện khá thấp, trong khi công tác quản lý, thu thuế phát sinh nhiều chi phí. “Số thu được thấp so với công sức bỏ ra”, Chính phủ nêu trong tờ trình.

Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp hiện hành quy định đất lấn, chiếm áp dụng thuế suất 0,2% và không áp dụng hạn mức. Đồng thời, việc nộp thuế không được xem là căn cứ để công nhận quyền sử dụng đất hợp pháp đối với phần diện tích lấn chiếm.

Theo Chính phủ, hành vi lấn chiếm đất đã có các chế tài xử lý theo quy định pháp luật, bao gồm xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự trong trường hợp đủ dấu hiệu. Vì vậy, cơ quan soạn thảo cho rằng không cần thiết duy trì thêm cơ chế thu thuế đối với phần đất này.

Tuy nhiên, quan điểm của cơ quan thẩm tra có sự khác biệt. Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi cho biết theo quy định hiện hành, việc nộp thuế đối với đất lấn chiếm không làm phát sinh hay xác lập quyền sử dụng đất hợp pháp của người nộp thuế.

Do đó, đa số ý kiến trong Ủy ban cho rằng vẫn cần quy định thu thuế đối với phần diện tích đất lấn chiếm chưa bị xử lý, nhằm tránh thất thoát ngân sách nhà nước. Như vậy, vấn đề được đặt ra không chỉ ở hiệu quả thu thuế mà còn ở cách quản lý nghĩa vụ tài chính đối với diện tích đất đang được sử dụng nhưng chưa được xử lý về pháp lý.

Đề xuất này cần được phân biệt với việc hợp thức hóa đất lấn chiếm. Ngay cả theo quy định hiện hành, người sử dụng đất không thể dựa vào việc đã nộp thuế để xác lập quyền sử dụng hợp pháp đối với phần đất lấn chiếm.

Bên cạnh đất lấn chiếm, dự thảo luật còn đề xuất miễn thuế sử dụng đất phi nông nghiệp đối với đất ở trong hạn mức của người dân tộc thiểu số và đất sử dụng cho mục đích giáo dục của các cơ sở đào tạo.

Đối với đề xuất miễn thuế cho đất ở trong hạn mức của người dân tộc thiểu số, Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính cơ bản tán thành. Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra đề nghị Chính phủ giải trình thêm về việc chưa đưa vào dự thảo các chính sách liên quan đến người có thu nhập thấp và người có nhà ở duy nhất.

Nội dung này được đặt trong bối cảnh Nghị quyết 21-NQ/TW ngày 28/7/2026 về định hướng sửa đổi Luật Đất đai và các luật liên quan đã nêu yêu cầu nghiên cứu chính sách ưu đãi thuế, tiền sử dụng đất, tiền thuê đất phù hợp với hộ nghèo, đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, người có thu nhập thấp, người có nhà ở duy nhất và gia đình người có công với cách mạng.

Với đất của các cơ sở giáo dục, Ủy ban Kinh tế và Tài chính cho rằng đề xuất miễn thuế cần được giải trình thêm để bảo đảm phù hợp với tinh thần Nghị quyết 71-NQ/TW về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo.

Nghị quyết này đặt ra chủ trương ưu tiên quỹ đất sạch, miễn, giảm tiền sử dụng đất, tiền thuê đất và các chính sách hỗ trợ phù hợp cho cơ sở giáo dục. Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra cho rằng cần làm rõ căn cứ chính trị, phạm vi cũng như cơ chế miễn, giảm thuế đất đối với các cơ sở giáo dục trước khi đưa vào luật.

Như vậy, đề xuất bỏ thuế 0,2% đối với đất lấn chiếm hiện mới là một nội dung trong dự thảo luật, chưa phải quy định đã có hiệu lực. Điểm còn được đặt ra trong quá trình thẩm tra là có nên bỏ hoàn toàn nghĩa vụ thuế này hay tiếp tục thu đối với những diện tích lấn chiếm chưa được cơ quan có thẩm quyền xử lý.