Ngày 28/10, HĐND TP Hà Nội thông qua nghị quyết về cơ chế, chính sách đặc thù nhằm xử lý các vi phạm đất đai, trật tự xây dựng tại 12 dự án liên quan đến Tập đoàn Mường Thanh, trong đó có các tòa HH1, HH2, HH3 và HH4 Linh Đàm. Chính sách hướng đến giải quyết các tồn tại kéo dài, đồng thời bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người mua nhà.

Theo thông tin từ Báo Nhân Dân và VietnamPlus, các công trình vi phạm sẽ được rà soát để xác định phần được tồn tại có điều kiện và phần buộc phải phá dỡ. Việc áp dụng cơ chế đặc thù không đồng nghĩa hợp thức hóa sai phạm; từng dự án phải được đánh giá về pháp lý, quy hoạch, hiện trạng xây dựng, an toàn phòng cháy, chữa cháy và khả năng đáp ứng hạ tầng.

Nguyên tắc quan trọng của nghị quyết là chủ đầu tư phải tự thực hiện nghĩa vụ tài chính và chịu chi phí khắc phục hậu quả do vi phạm gây ra. Ngân sách nhà nước không chi trả các khoản thuộc trách nhiệm của doanh nghiệp, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.

Trong đó, khoản chi đầu tiên là bồi thường và hỗ trợ cư dân thuộc diện phải di dời. Mức bồi thường được xác định theo kết quả của Hội đồng thẩm định giá thành phố hoặc theo quyết định, bản án của cơ quan có thẩm quyền. Người dân chỉ phải bàn giao nhà trong vòng 90 ngày kể từ khi nhận đủ tiền.

Cư dân thuộc diện di dời còn được ưu tiên mua nhà tại các dự án do chủ đầu tư phát triển. Người đủ điều kiện được ưu tiên mua hoặc thuê mua nhà ở xã hội không qua bốc thăm tại các dự án của chủ đầu tư. Trong thời gian chờ thực hiện phương án phá dỡ hoặc chuyển đổi công năng, người dân được tạm cư tại chỗ. Các hộ có nguồn thu nhập duy nhất từ hoạt động kinh doanh tại phần khối đế bị chuyển đổi công năng được hỗ trợ một lần tương đương sáu tháng lương tối thiểu vùng.

Nghị quyết quy định việc bồi thường, hỗ trợ người phải di dời được ưu tiên thực hiện trước nghĩa vụ nộp lại số lợi bất hợp pháp và nghĩa vụ tài chính về đất đai. Với phần công trình được phép tồn tại có điều kiện, chủ đầu tư phải nộp lại khoản lợi thu được từ diện tích sàn xây dựng vượt quy hoạch hoặc giấy phép. Số tiền được tính bằng diện tích sàn vi phạm tăng thêm nhân với đơn giá xây dựng theo suất vốn đầu tư tại thời điểm công trình được đưa vào sử dụng thực tế, sau đó nhân với 50%.

Ngoài khoản nộp lại lợi bất hợp pháp, chủ đầu tư còn phải hoàn thành nghĩa vụ tài chính về đất đai. Khoản tiền này được xác định theo bảng giá đất do UBND TP Hà Nội ban hành tại thời điểm công trình, dự án được đưa vào sử dụng thực tế. Theo nội dung được công bố, nghị quyết chưa nêu cụ thể việc tính tiền chậm nộp đối với giai đoạn trước đó.

Trách nhiệm của doanh nghiệp cũng bao gồm chi phí cải tạo, khôi phục công năng và bổ sung hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội theo phương án được phê duyệt. Các hạng mục có thể bao gồm cấp nước, cấp điện, bãi đỗ xe, trường mầm non, tiểu học, trung học cơ sở và không gian sinh hoạt cộng đồng. Chủ đầu tư hoặc đơn vị được giao quản lý, sử dụng đất phải triển khai đúng tiến độ.

Với các công trình hoặc phần công trình không đáp ứng điều kiện tồn tại, chủ đầu tư phải chịu toàn bộ chi phí phá dỡ. Trong vòng 30 ngày kể từ khi quyết định buộc phá dỡ có hiệu lực, doanh nghiệp phải lựa chọn đơn vị tư vấn, bố trí kinh phí và công khai kế hoạch di dời, phá dỡ. Nếu không tự giác thực hiện, chính quyền cấp xã có thể tổ chức cưỡng chế; chi phí cưỡng chế vẫn do chủ đầu tư chi trả.

Để bảo đảm nghĩa vụ được thực hiện, nghị quyết dự liệu trường hợp doanh nghiệp không bồi thường, hỗ trợ cư dân hoặc không triển khai bổ sung hạ tầng đúng tiến độ. Khi đó, UBND thành phố có thể sử dụng nguồn bảo đảm nghĩa vụ của chủ đầu tư hoặc chỉ đạo cơ quan có thẩm quyền cưỡng chế tài sản theo quy định để thực hiện các công việc cần thiết.

Quyền lợi của người mua nhà hợp pháp cũng được nêu rõ. Người mua hoặc nhận chuyển nhượng căn hộ hợp pháp, không có lỗi trong hành vi vi phạm, không phải gánh chi phí hay thiệt hại phát sinh từ việc chủ đầu tư khắc phục sai phạm. Với căn hộ không thuộc diện phải di dời, các quyền và nghĩa vụ theo hợp đồng tiếp tục được thực hiện.

Việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất được thực hiện sau khi người mua hoàn thành nghĩa vụ tài chính của mình và chủ đầu tư hoàn thành nghĩa vụ tài chính về đất đai. Sau khi khắc phục hậu quả và nộp đủ các khoản phải nộp, chủ đầu tư phải lập hồ sơ hiện trạng để cơ quan có thẩm quyền xem xét, thực hiện các thủ tục tiếp theo.

Theo Báo Dân trí, GS Đặng Hùng Võ, nguyên Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường, cho rằng khi cơ quan chức năng đã xác định nghĩa vụ tài chính và trách nhiệm khắc phục sai phạm, chủ đầu tư phải thực hiện đầy đủ, không thể chỉ viện dẫn khó khăn tài chính để né tránh. Nếu doanh nghiệp không tự nguyện chấp hành, cơ quan chức năng cần áp dụng biện pháp theo quy định.

Trong khi đó, luật sư Trương Thanh Đức, Giám đốc Công ty Luật TNHH ANVI, nhấn mạnh cần đặt quyền lợi của người mua nhà ngay tình lên hàng đầu. Nhiều người đã mua căn hộ qua giao dịch công khai và sinh sống ổn định trong thời gian dài, không có lỗi trong các vi phạm của chủ đầu tư. Vì vậy, quá trình xử lý cần phân định rõ trách nhiệm của doanh nghiệp với quyền lợi hợp pháp của cư dân.