Chính phủ đề xuất thay đổi quy định chuyển nhượng nhà ở xã hội (NƠXH) sau thời hạn 5 năm tại dự thảo Luật Nhà ở sửa đổi. Theo đó, người mua chỉ được bán lại nhà cho đối tượng đủ điều kiện hưởng chính sách NƠXH hoặc chủ đầu tư, với giá tối đa bằng giá ghi trong hợp đồng mua bán ban đầu.

Thông tin được nêu trong bài viết đăng ngày 27/10 trên Báo Thanh Niên, trong bối cảnh cơ quan soạn thảo đang hoàn thiện các quy định liên quan đến chính sách nhà ở. Theo Cổng Thông tin điện tử Chính phủ, dự thảo Luật Nhà ở sửa đổi có nội dung chỉnh lý quy định về bán lại NƠXH sau 5 năm.

Hiện nay, theo Điều 89 Luật Nhà ở năm 2023, người mua NƠXH không được bán lại nhà trong thời hạn tối thiểu 5 năm kể từ ngày thanh toán đủ tiền mua nhà. Nếu có nhu cầu chuyển nhượng trong thời gian này, người mua chỉ được bán cho chủ đầu tư hoặc người thuộc nhóm đủ điều kiện mua NƠXH, với giá tối đa bằng giá trong hợp đồng ban đầu.

Sau khi hết thời hạn 5 năm, người mua được bán nhà theo cơ chế thị trường cho người có nhu cầu nếu đã được cấp giấy chứng nhận. Quy định mới được đề xuất sẽ tiếp tục giới hạn đối tượng nhận chuyển nhượng ngay cả khi thời hạn 5 năm đã kết thúc, đồng thời duy trì mức giá bán tối đa theo hợp đồng ban đầu.

Theo ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP HCM, việc kiểm soát chuyển nhượng là cần thiết do thực tế vẫn có tình trạng giao dịch hai giá, trong đó hợp đồng ghi một mức giá nhưng người mua phải trả thêm khoản chênh lệch bên ngoài. Điều này khiến việc kiểm soát giá trị giao dịch và ngăn chặn hành vi trục lợi chính sách gặp khó khăn.

Tuy nhiên, ông Châu đề nghị cân nhắc kéo dài thời gian hạn chế chuyển nhượng từ 5 năm lên 7-10 năm, thay vì giới hạn đối tượng mua lại vô thời hạn. Theo ông, sau một thời gian dài, người mua NƠXH có thể cải thiện thu nhập và phát sinh nhu cầu chuyển sang nơi ở rộng hơn, phù hợp hơn với điều kiện gia đình. Khi đã hoàn thành nghĩa vụ tài chính và đáp ứng các điều kiện pháp luật, họ cần có cơ hội chuyển nhượng tài sản để ổn định cuộc sống.

Luật sư Hoàng Hà thuộc Đoàn Luật sư TP HCM cũng cho rằng việc chống đầu cơ NƠXH cần đi đôi với bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người sở hữu. Theo luật sư, không phải mọi trường hợp bán nhà sau 5 năm đều xuất phát từ mục đích đầu cơ. Những nhu cầu như gia đình tăng thành viên hoặc người lao động chuyển nơi làm việc đều có thể là lý do chính đáng để thay đổi chỗ ở. Vì vậy, chính sách cần làm rõ cơ chế chuyển tiếp để bảo đảm quyền lợi của những người đã mua nhà hợp pháp theo quy định hiện hành.

Ở góc độ quản lý thị trường, ông Nguyễn Duy Thành, Phó chủ tịch Hiệp hội Quản lý vận hành nhà chung cư TP HCM, cho rằng việc giới hạn người nhận chuyển nhượng có thể giúp NƠXH tập trung hơn vào nhu cầu ở thực. Do nguồn cung còn hạn chế, một số căn hộ NƠXH trên thị trường thứ cấp đã tăng giá đáng kể sau khi hết thời hạn hạn chế chuyển nhượng, khiến phân khúc này có nguy cơ trở thành kênh đầu tư thay vì công cụ hỗ trợ an sinh.

Ông Thành cũng đề xuất nghiên cứu tích hợp thông tin về điều kiện mua NƠXH trên VNeID để người dân, người bán và chủ đầu tư thuận tiện xác minh đối tượng thụ hưởng. Theo ông, cơ sở dữ liệu minh bạch sẽ góp phần hạn chế giao dịch sai đối tượng và nâng cao hiệu quả thực thi chính sách.

Dự thảo cũng đề cập việc quản lý chặt hơn đối với NƠXH thuê mua. Theo nội dung được Báo Thanh Niên phản ánh, trường hợp người thuê mua không còn nhu cầu có thể phải chấm dứt hợp đồng và trả lại nhà thay vì chuyển nhượng tự do sau thời hạn nhất định. Hoạt động bán, cho thuê mua và cho thuê NƠXH cũng được đề xuất cập nhật vào hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu về nhà ở và thị trường bất động sản.

Các nội dung trên hiện thuộc quá trình xây dựng, hoàn thiện dự thảo Luật Nhà ở sửa đổi, chưa phải quy định mới đã có hiệu lực. Việc áp dụng cụ thể sẽ phụ thuộc vào nội dung luật được cơ quan có thẩm quyền thông qua.