Chiều 16/11, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc chủ trì cuộc họp về phương án đầu tư Tổ hợp công nghiệp đường sắt, với sự tham dự của lãnh đạo các bộ, ngành, UBND TP Hà Nội, Tập đoàn Đường sắt Quốc gia Việt Nam và Tập đoàn Vingroup.

Tại cuộc họp, Phó Thủ tướng cho biết Chính phủ đã giao Bộ Xây dựng nghiên cứu triển khai Tổ hợp công nghiệp đường sắt. Trong khi đó, Hà Nội cũng có đề xuất đầu tư một khu công nghiệp đường sắt tại vị trí gần khu vực Bộ Xây dựng đang nghiên cứu, với chức năng và nhiệm vụ tương tự.

Theo Phó Thủ tướng, nếu không có sự phối hợp chặt chẽ, việc hình thành nhiều khu công nghiệp riêng biệt phục vụ từng loại hình đường sắt có thể dẫn đến đầu tư trùng lặp, dư thừa công suất và phân tán nguồn lực. Quy mô đầu tư cần được tính toán phù hợp với nhu cầu phát triển mạng lưới đường sắt và năng lực công nghiệp hiện tại của Việt Nam.

Theo Quyết định số 2404/QĐ-TTg ngày 29/10/2025 của Thủ tướng Chính phủ, Tổ hợp công nghiệp đường sắt quy mô khoảng 250 ha đã được xác định tại khu vực xã Chuyên Mỹ và xã Ứng Hòa, Hà Nội. Bộ Xây dựng đang lập quy hoạch chi tiết để chuẩn bị đầu tư theo quy định.

Tổ hợp được định hướng thực hiện nhiều công đoạn, từ nghiên cứu, thiết kế, thử nghiệm đến sản xuất, lắp ráp, bảo trì và cung cấp sản phẩm phục vụ đường sắt quốc gia, đường sắt đô thị và đường sắt tốc độ cao.

Trong khi đó, phương án do doanh nghiệp đề xuất được nghiên cứu theo pháp luật về đầu tư, còn dự án của Bộ Xây dựng đang triển khai theo trình tự đầu tư công. Vì vậy, các cơ quan cần làm rõ hình thức đầu tư, khả năng kết hợp nguồn lực và phương thức tổ chức thực hiện để bảo đảm tiến độ, tránh chồng chéo.

Thông tin từ các phương án được công bố cho thấy, Vingroup từng đề xuất đầu tư khu công nghiệp đường sắt tại xã Phú Xuyên với diện tích khoảng 280 ha, tổng vốn dự kiến 29.637 tỷ đồng, chưa bao gồm khoảng 4.000 tỷ đồng chi phí giải phóng mặt bằng. Đây là phương án cần được xem xét trong quá trình rà soát, tích hợp các đề xuất đầu tư. Nguồn: CafeBiz.

Tại cuộc họp, các đại biểu thống nhất định hướng huy động nguồn lực từ cả Nhà nước và doanh nghiệp. Trong đó, đầu tư công có thể tập trung vào hạ tầng thiết yếu, còn doanh nghiệp tham gia các hoạt động sản xuất, kinh doanh phù hợp với năng lực và nhu cầu thị trường.

Quy mô tổ hợp cũng cần được tính toán trên cơ sở nhu cầu khai thác lâu dài, tránh đầu tư năng lực sản xuất vượt quá nhu cầu thực tế. Ngoài sản xuất và lắp ráp phương tiện, dự án cần tính đến hoạt động bảo dưỡng, sửa chữa, thử nghiệm, kiểm định và khả năng kết nối với mạng lưới đường sắt.

Về công nghệ, các cơ quan nhấn mạnh yêu cầu phát triển chuỗi cung ứng trong nước, xác định rõ những công nghệ cần làm chủ. Việc chuyển giao công nghệ phải đi kèm khả năng tiếp nhận, vận hành, duy trì và nâng cấp, thay vì chỉ dừng ở việc tiếp nhận dây chuyền sản xuất.

Bí thư Thành ủy Hà Nội Trần Đức Thắng cho biết thành phố sẽ chủ động báo cáo Trung ương để tìm phương án thống nhất giữa các đề xuất, tránh lãng phí nguồn lực quốc gia, bao gồm vốn đầu tư công, nguồn lực doanh nghiệp nhà nước và doanh nghiệp tư nhân.

Kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc nhấn mạnh mục tiêu phát triển công nghiệp đường sắt là xây dựng năng lực tự chủ của quốc gia, không phải tạo lợi thế riêng cho một doanh nghiệp. Dù tổ hợp được đầu tư bằng nguồn vốn nhà nước hay tư nhân, năng lực sản xuất và công nghệ hình thành phải phục vụ sự phát triển chung của ngành đường sắt Việt Nam.

Phó Thủ tướng cũng cho rằng các doanh nghiệp có thể hợp tác, khai thác chung năng lực sản xuất, bảo trì và sửa chữa tại tổ hợp nhằm nâng cao hiệu quả đầu tư. Dự án cần phục vụ đồng thời đường sắt đô thị, đường sắt quốc gia hiện hữu và đường sắt tốc độ cao, không chỉ đáp ứng nhu cầu riêng của Hà Nội.

Đối với nhiệm vụ nghiên cứu, chuẩn bị đầu tư đã được Chính phủ giao, Phó Thủ tướng đề nghị Bộ Xây dựng rà soát, đưa ra quan điểm chính thức và báo cáo Thủ tướng Chính phủ, cấp có thẩm quyền. Những nội dung thuộc thẩm quyền của Hà Nội theo Luật Thủ đô và quy định liên quan có thể được thành phố xem xét triển khai, bảo đảm tiến độ phát triển đường sắt đô thị.