Theo khoản 2, Điều 14 Nghị định 49/2026/NĐ-CP, Văn phòng Đăng ký đất đai được giao nhiệm vụ cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất khi đăng ký đất đai lần đầu và đăng ký biến động đối với các trường hợp không thuộc thẩm quyền của cơ quan khác. Quy định này mở rộng phạm vi so với trước đây khi Chủ tịch UBND cấp xã giữ vai trò chính trong cấp sổ đỏ lần đầu theo Nghị định 151/2025/NĐ-CP.
Cụ thể, Văn phòng Đăng ký đất đai sẽ thực hiện cấp sổ hồng cho các trường hợp đăng ký lần đầu — tức là người sử dụng đất nộp hồ sơ xin cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất lần đầu tiên — và xác nhận thay đổi hoặc biến động trên giấy chứng nhận đã cấp nếu không thuộc thẩm quyền của Chủ tịch UBND cấp xã hoặc cơ quan quản lý đất đai cấp tỉnh.
Trong khi đó, Chủ tịch UBND cấp xã vẫn được giao quyền cấp giấy chứng nhận hoặc xác nhận thay đổi trên sổ hồng đối với các trường hợp cấp đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất, điều chỉnh thời hạn sử dụng đất, gia hạn, chuyển hình thức sử dụng đất, công nhận quyền sử dụng đất và xác định lại diện tích đất ở do cơ quan có thẩm quyền cấp xã quyết định. Tuy nhiên, phạm vi này khá hạn chế khi mới chỉ triển khai đối với các trường hợp phát sinh trực tiếp từ quyết định của cấp xã.
Nghị định 49/2026/NĐ-CP cũng phân định rõ thẩm quyền giữa các cấp chính quyền: UBND cấp tỉnh có chức năng quyết định các vấn đề liên quan đến thu hồi đất, bồi thường, giao đất, cho thuê đất và chấp thuận các phương án sử dụng đất do cấp tỉnh quyết định; đồng thời có quyền phân cấp, ủy quyền lại cho cơ quan, người có thẩm quyền phù hợp với thực tiễn quản lý.
Quy định mới này nhằm thống nhất đầu mối, rút ngắn thời gian giải quyết hồ sơ cấp sổ hồng và giảm sự phụ thuộc vào phần lớn thủ tục hành chính ở cấp xã, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người dân và doanh nghiệp trong quá trình hoàn tất quyền sử dụng đất theo quy định của Luật Đất đai 2024.
