Giấc mơ sở hữu nhà ở tại các đô thị lớn đang trở nên khó khăn hơn đối với nhiều người trẻ khi giá bất động sản liên tục leo thang, trong khi khả năng tích lũy không theo kịp. Thực tế này đang khiến xu hướng an cư phân hóa thành nhiều lựa chọn khác nhau, từ chờ cơ hội mua nhà, dịch chuyển ra vùng ven đến chấp nhận thuê nhà trong thời gian dài.

Vợ chồng anh Nam, 34 tuổi, làm việc trong lĩnh vực công nghệ tại TP.HCM, từng đặt mục tiêu sở hữu căn hộ tại khu vực phía Đông trước tuổi 35. Tuy nhiên, kế hoạch này đã phải tạm hoãn khi căn hộ họ quan tâm tăng giá từ khoảng 4 tỷ đồng vào cuối năm 2024 lên hơn 5,5 tỷ đồng hiện nay.

Dù có tổng thu nhập hơn 60 triệu đồng mỗi tháng, anh Nam cho biết áp lực trả trước và trả góp trong nhiều năm khiến gia đình phải cân nhắc kỹ lưỡng. Theo anh, việc mua nhà ở thời điểm hiện tại có thể khiến cuộc sống bị ảnh hưởng bởi gánh nặng tài chính kéo dài.

Tương tự, chị Vy, 29 tuổi, làm việc trong lĩnh vực marketing tại TP.HCM, quyết định tiếp tục thuê nhà thay vì mua căn hộ. Sau khi tính toán chi phí vay vốn, chị nhận thấy tiền lãi hàng tháng có thể chiếm hơn một nửa thu nhập gia đình nếu mua căn hộ trị giá khoảng 4,5 tỷ đồng.

Theo chị Vy, thay vì gắn chặt dòng tiền vào một khoản vay dài hạn, việc thuê nhà giúp duy trì sự linh hoạt trong cuộc sống. Chị cũng cho biết sẽ cân nhắc mua nhà tại các địa phương lân cận khi hạ tầng giao thông kết nối thuận lợi hơn.

Báo cáo của Avison Young Việt Nam cho thấy nhu cầu sở hữu nhà ở của người trẻ vẫn rất lớn, song cách tiếp cận đang thay đổi đáng kể trước áp lực giá bán ngày càng cao. Theo đơn vị này, thị trường hiện hình thành ba nhóm người trẻ với những lựa chọn an cư khác nhau.

Nhóm thứ nhất là những người vẫn mong muốn sở hữu nhà nhưng lựa chọn chờ đợi thời điểm phù hợp hơn. Họ thận trọng trước diễn biến của lãi suất, tín dụng và giá bán, đồng thời kéo dài thời gian tích lũy tài chính thay vì xuống tiền ngay.

Nhóm thứ hai chấp nhận dịch chuyển ra xa trung tâm hoặc các đô thị vệ tinh để tìm kiếm sản phẩm phù hợp khả năng chi trả. Tuy nhiên, lựa chọn này đồng nghĩa với việc phải đánh đổi bằng thời gian di chuyển dài hơn và áp lực trả nợ trong nhiều năm.

Trong khi đó, nhóm thứ ba xem thuê nhà là một chiến lược tài chính dài hạn. Thay vì đặt mục tiêu sở hữu nhà càng sớm càng tốt, họ ưu tiên sự linh hoạt nghề nghiệp, cơ hội đầu tư và chất lượng cuộc sống hiện tại.

Xu hướng này được phản ánh qua nhiều nghiên cứu thị trường. Theo Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam (VARS), hơn 60% người trẻ dưới 35 tuổi tại Hà Nội, TP.HCM và Đà Nẵng đang lựa chọn thuê nhà do áp lực tài chính. Dữ liệu từ Batdongsan.com.vn cho thấy khoảng 55% người dưới 35 tuổi vẫn đang ở thuê, trong khi tỷ lệ sở hữu nhà chỉ vào khoảng 14%.

Không chỉ chịu áp lực từ khả năng chi trả, quan niệm về sở hữu nhà ở của người trẻ cũng đang thay đổi. Khảo sát của Happiness Saigon cho thấy các mục tiêu như tiết kiệm, đầu tư và phát triển bản thân ngày càng được ưu tiên, khiến việc mua nhà không còn là đích đến bắt buộc phải hoàn thành sớm.

Ông David Jackson, Tổng Giám đốc Avison Young Việt Nam, nhận định sự phân hóa này phản ánh áp lực nhà ở ngày càng lớn tại các đô thị. Theo ông, trong vòng 5 năm qua, giá căn hộ tại Hà Nội, TP.HCM và Đà Nẵng đã tăng lần lượt khoảng 72%, 50% và 34%, trong khi thu nhập bình quân chỉ tăng khoảng 6 - 10% mỗi năm.

Theo báo cáo về khả năng tiếp cận nhà ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương của Viện Đất đai Đô thị (ULI), giá nhà tại Việt Nam hiện tương đương khoảng 20 - 26 lần thu nhập bình quân năm, thuộc nhóm thị trường có khả năng tiếp cận thấp trong khu vực. Cùng với đó, chi phí sinh hoạt và các khoản chi thiết yếu gia tăng khiến nhiều lao động trẻ gặp khó khăn trong việc tích lũy khoản vốn ban đầu để mua nhà.

Áp lực càng lớn hơn khi nguồn cung nhà ở vừa túi tiền tại khu vực nội đô ngày càng khan hiếm. Theo Savills, hiện chỉ khoảng 5% nguồn cung căn hộ tại TP.HCM thuộc phân khúc bình dân với mức giá dưới 40 triệu đồng/m². Trong khi đó, nhiều gia đình trẻ có thu nhập khá lại không đáp ứng điều kiện tiếp cận nhà ở xã hội nhưng cũng khó mua được nhà ở thương mại.

Ông Võ Huỳnh Tuấn Kiệt, Giám đốc thị trường nhà ở CBRE Việt Nam, cho biết với gia đình có tổng thu nhập khoảng 60 triệu đồng mỗi tháng, mức chi trả an toàn cho nhà ở thường không nên vượt quá 40% thu nhập. Theo tính toán này, khả năng tiếp cận thực tế chỉ phù hợp với những sản phẩm có giá dưới 2,5 tỷ đồng mỗi căn, mức giá hiện gần như không còn nhiều lựa chọn tại khu vực nội thành TP.HCM.

Theo ông Kiệt, khác với các thế hệ trước, người trẻ hiện nay không còn đi theo một công thức chung là phải sở hữu nhà càng sớm càng tốt. Có người lựa chọn chờ đợi, có người chấp nhận dịch chuyển ra xa, trong khi nhiều người xem thuê nhà là giải pháp phù hợp với điều kiện tài chính và mục tiêu sống của mình.

Sự thay đổi trong hành vi an cư đang tạo ra những tác động đáng kể đối với thị trường bất động sản. Khi khả năng tiếp cận nhà ở tại khu vực trung tâm ngày càng khó khăn, xu hướng dịch chuyển ra vùng ven và thuê nhà dài hạn được dự báo sẽ tiếp tục gia tăng. Điều này cũng đặt ra yêu cầu phát triển thêm nguồn cung nhà ở vừa túi tiền và hoàn thiện hạ tầng kết nối nhằm thu hẹp khoảng cách giữa nhu cầu thực tế và khả năng chi trả của người dân.