Mới đây, Chánh Thanh tra Ngân hàng Nhà nước Khu vực 9 đã ban hành Kết luận thanh tra số 46/KL-TTNH đối với Ngân hàng Thương mại cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Quảng Ngãi (BIDV Quảng Ngãi).
BIDV Quảng Ngãi được thành lập theo Quyết định số 105/NH-QĐ ngày 26/11/1990 của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam. Chi nhánh được cấp Giấy chứng nhận đăng ký hoạt động số 0100156619-005 do Phòng Đăng ký kinh doanh thuộc Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Quảng Ngãi cấp ngày 16/02/1994, đăng ký thay đổi lần thứ 8 vào ngày 26/07/2021.
Trụ sở chi nhánh đặt tại số 56 Hùng Vương, phường Cẩm Thành, tỉnh Quảng Ngãi. Hiện BIDV Quảng Ngãi hoạt động với mô hình 01 chi nhánh chính cùng 05 phòng giao dịch trực thuộc tại phường Cẩm Thành, xã Mộ Đức, phường Đức Phố và phường Trương Quang Trọng.
Theo kết luận thanh tra, đoàn thanh tra đã kiểm tra nhiều nội dung hoạt động tại chi nhánh, bao gồm: hoạt động cấp tín dụng (cho vay, đầu tư trái phiếu doanh nghiệp, cam kết ngoại bảng); phân loại nợ, trích lập và sử dụng dự phòng rủi ro; công tác xử lý nợ xấu và thu hồi nợ sau xử lý rủi ro; việc cơ cấu lại thời hạn trả nợ, miễn giảm lãi phí và giữ nguyên nhóm nợ cho khách hàng.
Ngoài ra, đoàn thanh tra cũng kiểm tra việc chấp hành các quy định pháp luật về phòng, chống rửa tiền, chống tài trợ khủng bố; cũng như việc tuân thủ quy định về mua bán ngoại tệ và chuyển tiền ra nước ngoài.
Kết luận thanh tra cho thấy, nhìn chung BIDV Quảng Ngãi đã thực hiện tương đối tốt các quy định của Ngân hàng Nhà nước cũng như quy định nội bộ của BIDV trong hoạt động cấp tín dụng.
Chi nhánh tuân thủ quy định về phân loại tài sản có, mức trích lập và phương pháp trích lập dự phòng rủi ro; đồng thời triển khai các biện pháp xử lý và thu hồi nợ xấu, nợ ngoại bảng kịp thời.
Bên cạnh đó, đơn vị cũng thực hiện các quy định về phòng, chống rửa tiền, chống tài trợ khủng bố và các quy định liên quan đến hoạt động mua bán ngoại tệ, chuyển tiền ra nước ngoài theo quy định pháp luật.
Dù đạt được nhiều kết quả, đoàn thanh tra vẫn chỉ ra một số tồn tại trong hoạt động cho vay tại chi nhánh.
Cụ thể, trong quá trình thẩm định khoản vay, BIDV Quảng Ngãi đã thực hiện đánh giá nguồn thu nhập để trả nợ của khách hàng, tuy nhiên việc thẩm định chưa thực sự chặt chẽ. Nhiều trường hợp chủ yếu dựa vào thông tin do khách hàng tự khai báo, trong khi chưa thu thập đầy đủ các hồ sơ tài chính chứng minh thu nhập như chứng từ nộp thuế hoặc sổ sách ghi chép theo quy định nội bộ.
Ngoài ra, chi nhánh chưa thu thập đầy đủ bảo hiểm cháy nổ đối với các khách hàng có tài sản bảo đảm thuộc diện bắt buộc phải mua loại bảo hiểm này.
Công tác kiểm tra, giám sát sau cho vay cũng còn thiếu chặt chẽ. Một số khoản giải ngân cho khách hàng vay vốn để mua hàng hóa, dịch vụ chưa thu thập đầy đủ hóa đơn theo quy định tại khoản 1 Điều 4 Nghị định số 123/2020/NĐ-CP ngày 19/10/2020 của Chính phủ về hóa đơn, chứng từ.
Thanh tra Ngân hàng Nhà nước cũng đưa ra cảnh báo rủi ro trong một số trường hợp cấp tín dụng.
Đối với một số khách hàng cá nhân được cấp hạn mức vay đến 20 tỷ đồng, chi nhánh thực hiện giải ngân bằng tiền mặt và thu thập chứng từ là giấy cam kết của khách hàng về việc bên thụ hưởng không có tài khoản thanh toán tại tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán. Tuy nhiên, đơn vị chưa thực hiện biện pháp kiểm tra, xác minh độc lập đối với nội dung cam kết này.
Theo đánh giá của đoàn thanh tra, việc thiếu xác minh độc lập có thể dẫn đến rủi ro khách hàng kê khai không đúng thực tế, từ đó sử dụng vốn vay sai mục đích hoặc chuyển hướng dòng tiền không phù hợp với phương án vay vốn đã được phê duyệt.
Đối với các khách hàng vay vốn kinh doanh nông sản, hồ sơ chứng minh tài chính cũng chưa được thu thập đầy đủ và chặt chẽ, phần lớn dựa vào thông tin do khách hàng tự khai báo. Điều này tiềm ẩn nguy cơ sử dụng vốn vay không đúng mục đích, đặc biệt trong bối cảnh lĩnh vực kinh doanh nông sản có biến động lớn về giá cả và sản lượng.
Ở nhóm khách hàng doanh nghiệp, đoàn thanh tra cũng cảnh báo rủi ro trong việc xác định thời hạn vay khi chưa bám sát chu kỳ sản xuất, kinh doanh và dòng tiền thực tế của từng khoản vay. Điều này có thể dẫn đến nguy cơ dòng tiền từ hoạt động kinh doanh chưa kịp quay vòng để trả nợ đúng hạn.
Ngoài ra, nhiều doanh nghiệp sử dụng tài sản bảo đảm chủ yếu là máy móc thiết bị chuyên dùng gắn liền với dây chuyền sản xuất, cùng với nhà xưởng và các công trình phụ trợ. Đây là những tài sản có tính thanh khoản thấp và phụ thuộc nhiều vào hiệu quả hoạt động của nhà máy. Khi phát sinh rủi ro tín dụng, việc xử lý tài sản bảo đảm để thu hồi nợ có thể gặp khó khăn, thậm chí giá trị thu hồi thực tế thấp hơn giá trị định giá ban đầu.
Theo kết luận thanh tra, trong quá trình làm việc đoàn thanh tra đã thực hiện đầy đủ quyền và nghĩa vụ theo quy định của pháp luật và chưa áp dụng biện pháp xử lý theo thẩm quyền đối với chi nhánh.
Tuy nhiên, căn cứ kết quả thanh tra, Chánh Thanh tra Ngân hàng Nhà nước Khu vực 9 đã đưa ra 06 kiến nghị đối với BIDV và BIDV Quảng Ngãi nhằm yêu cầu đơn vị khắc phục tồn tại, hạn chế rủi ro và đảm bảo hoạt động an toàn, hiệu quả theo đúng quy định của pháp luật.
