Tọa lạc tại góc đường Nguyễn Đình Chiểu – Nguyễn Bỉnh Khiêm, ngay cạnh GEM Center, khu đất 1B–1K Nguyễn Đình Chiểu là một trong những quỹ đất có vị trí đáng chú ý tại khu vực trung tâm TP.HCM. Sau nhiều năm gần như không có hoạt động xây dựng đáng kể, khu đất đang xuất hiện biển hiệu Springlight City và thông báo chuẩn bị thi công.

Theo giới thiệu của dự án, Springlight City được quy hoạch trên khu đất khoảng 1,8 ha, gồm 4 tòa tháp cao khoảng 37–40 tầng, phát triển các sản phẩm căn hộ cùng khách sạn, văn phòng, thương mại và dịch vụ. Tuy nhiên, phía sau diện mạo mới này là lịch sử kéo dài hơn 30 năm, với nhiều lần thay đổi về mục tiêu, quy mô, nhà đầu tư và phương án phát triển.

Năm 1995, Thủ tướng Chính phủ phê duyệt đầu tư khu nhà ở tại 1B–1K Nguyễn Đình Chiểu. Mục tiêu ban đầu không đơn thuần là phát triển một dự án thương mại, mà gắn với chương trình chỉnh trang đô thị, trong đó có việc xây dựng nhà ở cho các hộ dân phải di dời khỏi những khu nhà ổ chuột dọc kênh Nhiêu Lộc – Thị Nghè.

Phương án khi đó gồm 365 căn hộ, 38 căn nhà phố và 112 căn nhà cao cấp, cùng một phần diện tích dành cho văn phòng. Tổng vốn đầu tư dự kiến khoảng 256 tỷ đồng. Một năm sau, khu đất được giao cho Công ty Phát triển và Dịch vụ nhà quận 1 quản lý, sử dụng để đầu tư xây dựng nhà ở và văn phòng cho thuê.

Đến năm 2004, dự án tiếp tục được điều chỉnh. Quy mô được nâng lên 816 căn hộ, chiều cao tối đa 22 tầng và tổng mức đầu tư dự kiến khoảng 881 tỷ đồng. So với phương án ban đầu, khu đất lúc này đã chuyển dần từ một dự án phục vụ chỉnh trang và tái định cư sang mô hình phát triển nhà ở có quy mô lớn hơn.

Bước ngoặt tiếp theo diễn ra trong giai đoạn 2013–2015, khi phương án đầu tư được tổ chức lại. Năm 2013, TP.HCM chấp thuận để doanh nghiệp nhà ở thuộc Tổng công ty Bến Thành liên doanh với CTCP Đầu tư Sao Thủy. Công ty TNHH Bến Thành – Sao Thủy sau đó trở thành đơn vị thực hiện dự án.

Cơ cấu vốn của liên doanh gồm Tổng công ty Bến Thành nắm 28% và CTCP Đầu tư Sao Thủy nắm 72%. Năm 2015, TP.HCM quyết định thu hồi khu đất do Công ty Phát triển và Dịch vụ nhà quận 1 quản lý để giao cho Bến Thành – Sao Thủy thực hiện dự án nhà ở cao tầng, khách sạn, thương mại và dịch vụ theo hình thức giao đất có thu tiền sử dụng đất.

Đây cũng là giai đoạn quy mô dự án được đẩy lên đáng kể. Phương án năm 2014 dự kiến tổng vốn đầu tư hơn 3.600 tỷ đồng, xây dựng công trình cao 37 tầng với khoảng 1.000 căn hộ. So với con số khoảng 256 tỷ đồng của phương án năm 1995 và 881 tỷ đồng của phương án năm 2004, quy mô vốn đã tăng mạnh, đi cùng với sự thay đổi đáng kể về mô hình phát triển.

Tuy nhiên, quá trình điều chỉnh chưa phải là điểm kết thúc của câu chuyện. Năm 2018, cơ cấu sử dụng đất tiếp tục được điều chỉnh, trong đó khoảng 2.570 m2 dành cho khách sạn và hơn 15.200 m2 dành cho khu nhà ở cao tầng kết hợp thương mại, dịch vụ.

Đến năm 2020, Bến Thành – Sao Thủy cho biết đã hoàn tất công tác bồi thường, thực hiện nghĩa vụ tài chính về đất, được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và giấy phép xây dựng phần thân công trình. Doanh nghiệp cũng cho biết đã đầu tư hơn 2.064 tỷ đồng và xây dựng phần tường vây cho 4 tầng hầm.

Dù vậy, dự án vẫn không thể triển khai theo kế hoạch. Theo thông tin doanh nghiệp nêu trong văn bản thời điểm đó, quá trình thực hiện dự án gặp trở ngại liên quan đến các khiếu nại của người dân về chính sách bồi thường. Đây là thông tin từ phía doanh nghiệp, trong khi các vấn đề pháp lý, khiếu kiện và quá trình xử lý dự án cần được nhìn nhận theo hồ sơ và kết luận của cơ quan có thẩm quyền.

Đến năm 2025, dự án 1B–1K Nguyễn Đình Chiểu tiếp tục xuất hiện trong danh mục các dự án được Thanh tra Chính phủ đưa vào kế hoạch thanh tra chuyên đề về những công trình, dự án có khó khăn, vướng mắc, chậm tiến độ, tồn đọng kéo dài, hiệu quả thấp hoặc có nguy cơ thất thoát, lãng phí. Danh mục ghi nhận dự án có diện tích khoảng 1,76 ha và tổng mức đầu tư 3.613 tỷ đồng.

Việc nằm trong danh mục thanh tra cho thấy dự án tiếp tục được cơ quan quản lý xem xét trong nhóm các dự án có vấn đề cần làm rõ, nhưng bản thân việc có tên trong danh mục không đồng nghĩa với việc dự án đã có kết luận sai phạm hay đã được xác định có thất thoát, lãng phí.

Sau đó, đến tháng 9/2026, khu đất bắt đầu có diện mạo mới. Biển hiệu Springlight City xuất hiện tại khu đất, hàng rào và cổng công trình được dựng lại, cùng bảng thông báo chuẩn bị thi công. Đây là thay đổi đáng chú ý sau nhiều năm khu đất không có hoạt động xây dựng rõ rệt.

Theo thông tin giới thiệu hiện nay, dự án được phát triển với 4 tòa tháp cao khoảng 37–40 tầng và hơn 1.000 sản phẩm, kết hợp căn hộ, khách sạn, văn phòng, thương mại và dịch vụ. So với phương án nhà ở và văn phòng được phê duyệt từ những năm đầu, diện mạo dự án hiện nay đã thay đổi đáng kể.

Hơn ba thập kỷ của khu đất 1B–1K Nguyễn Đình Chiểu vì thế không chỉ là câu chuyện về một khu đất trung tâm chậm triển khai. Đây còn là quá trình một quỹ đất lần lượt đi qua nhiều mô hình phát triển, từ nhà ở phục vụ chỉnh trang đô thị, dự án căn hộ quy mô 816 căn, đến tổ hợp nhà ở cao tầng, khách sạn, thương mại và dịch vụ.

Điểm đáng chú ý là mỗi lần thay đổi dự án đều đi kèm một quy mô đầu tư khác. Từ khoảng 256 tỷ đồng năm 1995, con số dự kiến tăng lên 881 tỷ đồng năm 2004 và hơn 3.600 tỷ đồng trong phương án được phê duyệt giai đoạn 2014. Những con số này không thể được xem đơn thuần là mức tăng chi phí theo thời gian, bởi quy mô, công năng và mô hình dự án cũng thay đổi qua từng giai đoạn.

Hiện tại, sự xuất hiện của Springlight City mở ra một chương mới cho khu đất này. Tuy nhiên, giữa một biển hiệu mới và việc dự án thực sự bước vào quá trình triển khai còn có một khoảng cách cần được kiểm chứng bằng tiến độ xây dựng, thủ tục pháp lý và những kết quả xử lý các vấn đề tồn đọng trước đó.

Với vị trí ngay trung tâm TP.HCM và quỹ đất khoảng 1,8 ha, giá trị của khu đất không chỉ nằm ở đơn giá đất xung quanh, mà còn phụ thuộc vào khả năng phát triển dự án, pháp lý, quy hoạch, cơ cấu sản phẩm và thời điểm có thể đưa công trình vào khai thác. Sau hơn 30 năm, bài toán lớn nhất của khu đất có lẽ không còn là nó có giá bao nhiêu, mà là lần này quá trình phát triển có thể thực sự đi đến đâu.