Tại phiên thảo luận về các dự án luật liên quan đến đất đai, nhà ở và kinh doanh bất động sản, vấn đề chậm cấp giấy chứng nhận cho người mua nhà tiếp tục được đặt ra. Một trong những đề xuất đáng chú ý là áp dụng chế tài hạn chế, thậm chí không cho phép chủ đầu tư thực hiện dự án mới nếu việc chậm cấp sổ hồng xuất phát từ sai phạm của chính doanh nghiệp.

Theo ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP.HCM (HoREA), trên địa bàn thành phố có hàng trăm dự án đã bàn giao nhà nhiều năm nhưng người mua vẫn chưa được cấp sổ hồng. Tình trạng này xuất phát từ nhiều nguyên nhân, trong đó có việc chủ đầu tư chưa hoàn thành nghĩa vụ tài chính, vi phạm quy hoạch và trật tự xây dựng, chưa bàn giao hạ tầng hoặc kinh phí bảo trì chung cư, cũng như chưa khắc phục đầy đủ các sai phạm được cơ quan chức năng chỉ ra.

Từ năm 2024, TP.HCM đã thành lập Tổ công tác 1645 nhằm rà soát, tháo gỡ khó khăn trong việc cấp giấy chứng nhận cho người mua nhà tại các dự án thương mại. Ông Châu ủng hộ việc mở rộng chế tài đối với những doanh nghiệp có lỗi chủ quan khiến khách hàng không thể nhận sổ hồng, theo hướng không cho phép tiếp tục triển khai dự án mới cho đến khi khắc phục trách nhiệm.

Ông Nguyễn Duy Thành, Phó chủ tịch Hiệp hội Quản lý vận hành nhà chung cư TP.HCM, cũng cho rằng cần có biện pháp đủ sức răn đe đối với chủ đầu tư vi phạm quy hoạch, xây dựng sai phép, chậm thực hiện nghĩa vụ tài chính hoặc không hoàn thành các trách nhiệm pháp lý khiến người mua nhà bị ảnh hưởng. Theo ông, việc hạn chế doanh nghiệp phát triển dự án mới trong những trường hợp này sẽ góp phần nâng cao trách nhiệm và bảo vệ quyền lợi khách hàng.

Tuy nhiên, các chuyên gia lưu ý không nên áp dụng chế tài một cách máy móc. Ông Ngô Gia Hoàng, giảng viên Trường Đại học Luật TP.HCM, cho rằng cần song song xử lý sai phạm của chủ đầu tư và giải quyết hồ sơ cấp sổ cho cư dân. Những căn hộ đã đáp ứng đủ điều kiện pháp lý nên được xem xét cấp giấy chứng nhận, không nên vì một phần vi phạm mà khiến toàn bộ người mua nhà tiếp tục phải chờ đợi.

Đối với những căn hộ chưa đủ điều kiện, cơ quan chức năng cần thông báo cụ thể vướng mắc, xác định bên chịu trách nhiệm và thời hạn khắc phục. Nếu chủ đầu tư đã nộp đầy đủ hồ sơ hợp lệ nhưng việc cấp giấy chứng nhận bị chậm do cơ quan quản lý nhà nước, trách nhiệm phải được xác định ở đơn vị xử lý, thay vì quy hoàn toàn cho doanh nghiệp.

Ông Thành cũng nhấn mạnh cần phân loại rõ nguyên nhân chậm cấp sổ hồng. Trường hợp doanh nghiệp vi phạm làm ảnh hưởng đến quyền lợi người mua nhà phải chịu chế tài nghiêm khắc. Ngược lại, nếu vướng mắc xuất phát từ quy định pháp luật, cơ chế chính sách hoặc thủ tục hành chính kéo dài thì không thể xem đó là lỗi của chủ đầu tư.

Theo báo cáo của Tổ công tác 1645 được Báo Thanh Niên dẫn lại, TP.HCM có 380 dự án với 228.561 căn nhà thuộc diện vướng mắc cấp sổ hồng. Đến tháng 9/2026, tổ công tác đã tổ chức 156 cuộc họp, tháo gỡ khó khăn cho 349 dự án, tương ứng 221.611 căn nhà dự kiến được giải quyết cấp giấy chứng nhận. Còn 20 dự án với 6.950 căn nhà cần tiếp tục phối hợp giữa các sở, ngành để xử lý.

Riêng trong năm 2025, thành phố đã tháo gỡ vướng mắc cấp sổ hồng cho 55.303 căn nhà, thu hơn 3.026 tỷ đồng lệ phí trước bạ. Từ đầu năm 2026 đến thời điểm báo cáo, 43.200 căn nhà đã được giải quyết cấp giấy chứng nhận; 13.949 hồ sơ đang chờ người mua hoàn thành nghĩa vụ lệ phí trước bạ.

Những con số này cho thấy nỗ lực xử lý tình trạng tồn đọng đã đạt kết quả đáng kể, nhưng vẫn còn những dự án cần tiếp tục tháo gỡ. Theo các chuyên gia, mục tiêu của chính sách không chỉ là xử lý chủ đầu tư vi phạm mà còn phải bảo đảm người mua nhà được cấp giấy chứng nhận đúng quy định. Việc xác định đúng nguyên nhân, đúng trách nhiệm và có thời hạn xử lý cụ thể sẽ là yếu tố quan trọng để bảo vệ người dân, đồng thời duy trì môi trường đầu tư công bằng.