Ngày 4/11, Hiệp hội Bất động sản TP HCM (HoREA) có văn bản gửi Thủ tướng Chính phủ, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cùng các bộ, ngành liên quan, kiến nghị luật hóa cơ chế thí điểm cho phép nhà đầu tư thỏa thuận nhận quyền sử dụng đất để thực hiện dự án nhà ở thương mại vào dự thảo Luật Đất đai sửa đổi.

Theo HoREA, điểm b khoản 1 Điều 127 Luật Đất đai năm 2024 hiện quy định nhà đầu tư thực hiện dự án nhà ở thương mại thông qua thỏa thuận chỉ được nhận quyền sử dụng đất ở. Quy định này khiến doanh nghiệp gặp khó khi tạo lập quỹ đất, bởi trên thực tế nhiều khu đất có cơ cấu sử dụng hỗn hợp, gồm cả đất ở và các loại đất khác.

Trước đó, Quốc hội đã ban hành Nghị quyết 171/2024/QH15, cho phép thí điểm thực hiện dự án nhà ở thương mại thông qua thỏa thuận nhận quyền sử dụng đất hoặc trên diện tích đất nhà đầu tư đang có quyền sử dụng. Tuy nhiên, HoREA cho rằng tiến độ triển khai cơ chế này vẫn chưa đáp ứng kỳ vọng, trong khi thời gian thí điểm chỉ kéo dài đến năm 2030.

Theo số liệu tại Báo cáo số 3686/BC-BNNMT ngày 16/4/2026 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường được HoREA dẫn lại, cả nước có 2.750 hồ sơ đăng ký thực hiện dự án theo cơ chế thí điểm. Trong số này, 742 khu đất đã được chấp thuận, với tổng diện tích khoảng 5.686 ha, tương đương 30% số hồ sơ đăng ký.

Riêng tại TP HCM, có 974 hồ sơ đăng ký thực hiện dự án thí điểm. Đến thời điểm báo cáo, 361 khu đất với tổng diện tích hơn 2.284 ha đã được HĐND thành phố chấp thuận. Hiệp hội cho rằng quy trình rà soát, thẩm định qua nhiều cơ quan và việc trình danh mục theo từng đợt khiến doanh nghiệp phải chờ đợi, kéo dài thời gian chuẩn bị dự án.

Từ thực tế này, HoREA đề xuất lựa chọn phương án tại Điều 57 dự thảo Luật Đất đai sửa đổi theo hướng luật hóa Nghị quyết 171/2024/QH15. Hiệp hội cho rằng việc đưa cơ chế thí điểm vào luật sẽ tạo hành lang pháp lý ổn định hơn, đồng thời giảm thủ tục hành chính và chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp.

HoREA ước tính, nếu toàn bộ 2.750 hồ sơ đăng ký được triển khai, diện tích đất có thể được khai thác vào khoảng 20.000 ha. Với giả định mức đầu tư bình quân 300-500 tỷ đồng mỗi ha, quy mô vốn tiềm năng có thể đạt 6-10 triệu tỷ đồng. Đây là ước tính của Hiệp hội, không phải tổng vốn đầu tư đã được phê duyệt hoặc chắc chắn sẽ được giải ngân.

Theo HoREA, việc sớm hoàn thiện cơ chế tiếp cận đất đai sẽ góp phần tháo gỡ điểm nghẽn cho các dự án nhà ở thương mại, tạo thêm nguồn cung và thúc đẩy thị trường bất động sản phát triển ổn định hơn.