Theo đánh giá, Chỉ thị không chỉ nhằm hoàn thành chỉ tiêu Chính phủ giao mà còn cho thấy sự chuyển hướng từ việc hoàn thiện cơ chế sang đẩy nhanh quá trình thực thi trên thực tế.
Trọng tâm của Chỉ thị là rút ngắn thủ tục đầu tư, phân công rõ trách nhiệm cho từng cơ quan và gắn tiến độ với trách nhiệm của người đứng đầu. Mục tiêu là đưa dự án ra triển khai nhanh hơn, từ đó tăng nguồn cung nhà ở xã hội cho thị trường.
Theo kế hoạch, Hà Nội đặt mục tiêu hoàn thành ít nhất 18.700 căn nhà ở xã hội trong năm 2026 theo chỉ tiêu Thủ tướng giao, đồng thời phấn đấu có 25.000 - 27.000 căn hộ đủ điều kiện đưa ra thị trường.
Thành phố cũng yêu cầu khởi công toàn bộ 114 dự án trong 6 tháng cuối năm, đồng thời đẩy nhanh tiến độ để khoảng 77 dự án hoàn thành phần móng, tạo nguồn cung khoảng 46.100 căn hộ.
Những mục tiêu này cho thấy Hà Nội đang muốn đưa các dự án từ giai đoạn chuẩn bị sang triển khai thực tế, thay vì tiếp tục kéo dài ở khâu thủ tục.
Hiện toàn thành phố có 147 dự án nhà ở xã hội và nhà ở cho lực lượng vũ trang đã được chấp thuận chủ trương đầu tư hoặc giao chủ đầu tư, với quy mô khoảng 132.000 căn hộ, tổng vốn đầu tư hơn 290.500 tỷ đồng. Tuy nhiên, mới chỉ có 30 dự án được khởi công, cho thấy dư địa phát triển vẫn còn rất lớn nếu các vướng mắc về thủ tục và giải phóng mặt bằng được tháo gỡ.
Điểm đáng chú ý nhất của Chỉ thị số 16 là việc Hà Nội áp dụng cơ chế "làn xanh" cho toàn bộ thủ tục liên quan đến nhà ở xã hội.
Theo đó, thành phố yêu cầu cắt giảm tối thiểu 50% thời gian giải quyết thủ tục hành chính trong các lĩnh vực quy hoạch, đầu tư, đất đai và xây dựng. Đồng thời ưu tiên xử lý ngay các dự án đã có mặt bằng sạch để có thể khởi công ngay trong tháng 7 và tháng 8/2026.
Không chỉ rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, Hà Nội còn phân công rõ trách nhiệm cho từng sở, ngành và địa phương. Từ thẩm định dự án, cấp phép xây dựng, giao đất đến giải phóng mặt bằng đều được gắn với thời hạn cụ thể và cơ chế kiểm tra, giám sát thường xuyên.
Thành phố cũng yêu cầu Tổ công tác đặc biệt định kỳ rà soát tiến độ từng dự án để kịp thời tháo gỡ các khó khăn phát sinh.
Đáng chú ý, Chỉ thị cũng đưa ra chế tài khá rõ với các chủ đầu tư chậm triển khai. Những trường hợp không thực hiện đúng cam kết, không có lý do chính đáng sẽ bị xem xét thu hồi dự án hoặc không tiếp tục được giao các dự án khác. Đây được xem là bước chuyển từ quản lý thủ tục sang quản lý tiến độ thực hiện.
TS. Cấn Văn Lực, Chuyên gia Kinh tế trưởng BIDV, cho rằng cải cách thủ tục đầu tư là điều kiện quan trọng để tăng tốc phát triển nhà ở xã hội. Bởi trên thực tế, thời gian chuẩn bị đầu tư càng kéo dài thì chi phí vốn của doanh nghiệp càng tăng, làm giảm hiệu quả dự án và ảnh hưởng đến khả năng mở rộng nguồn cung.
Theo ông, việc áp dụng cơ chế "làn xanh", rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ và phân định rõ trách nhiệm giữa các cơ quan sẽ giúp giảm đáng kể chi phí thời gian cho doanh nghiệp. Tuy nhiên, cải cách thủ tục chỉ phát huy hiệu quả khi đi kèm với việc chuẩn bị quỹ đất, đẩy nhanh giải phóng mặt bằng, bảo đảm nguồn vốn và có sự phối hợp đồng bộ giữa các đơn vị.
Trong khi đó, TS. Nguyễn Văn Đính, Chủ tịch Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam (VARS), nhận định khi các điểm nghẽn về thủ tục được tháo gỡ và dự án triển khai đúng tiến độ, nguồn cung nhà ở xã hội sẽ từng bước được cải thiện, góp phần thu hẹp khoảng cách giữa nhu cầu ở thực và khả năng tiếp cận nhà ở của người dân.
Nếu đạt mục tiêu đưa 25.000 - 27.000 căn hộ ra thị trường trong năm 2026, Hà Nội sẽ bổ sung đáng kể nguồn cung nhà ở giá phù hợp, đồng thời giảm áp lực cho phân khúc nhà ở thương mại. Việc khởi công đồng loạt các dự án cũng được kỳ vọng tạo hiệu ứng tích cực cho nhiều lĩnh vực như xây dựng, vật liệu, tư vấn thiết kế, tài chính và lao động, qua đó góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế của thành phố.
