Tại hội thảo quốc tế "Nhà ở bao trùm - Kinh nghiệm và thực tiễn ở Việt Nam và quốc tế" diễn ra ngày 24/6 tại Đà Nẵng, đại diện Bộ Xây dựng cho biết chỉ số giá nhà so với thu nhập của người dân Việt Nam hiện ở mức rất cao, vượt xa ngưỡng trung bình của thế giới.

Hội thảo do Tổ chức Habitat for Humanity tại Việt Nam phối hợp với Liên hiệp Các tổ chức hữu nghị TP. Đà Nẵng (DAFO) tổ chức, tập trung thảo luận các giải pháp nâng cao khả năng tiếp cận nhà ở cho người dân, đặc biệt là nhóm thu nhập thấp.

Theo bà Phạm Thị Thu Hà, Phó trưởng Phòng Quản lý phát triển nhà ở xã hội, Cục Quản lý nhà và Thị trường bất động sản (Bộ Xây dựng), nhà ở không chỉ là nơi sinh sống mà còn là tài sản tích lũy có giá trị lớn nhất đối với phần lớn gia đình Việt Nam. Vì vậy, phát triển nhà ở luôn được xem là một trong những chỉ tiêu quan trọng phản ánh trình độ phát triển kinh tế - xã hội của quốc gia.

Bà Hà cho biết từ năm 2005 đến nay, Việt Nam đã ban hành ba đạo luật liên quan đến lĩnh vực nhà ở, đồng thời triển khai Chiến lược phát triển nhà ở quốc gia đến năm 2045 và Đề án xây dựng 1 triệu căn nhà ở xã hội dành cho người thu nhập thấp, công nhân khu công nghiệp.

Tuy nhiên, khả năng tiếp cận nhà ở của người dân vẫn đang đối mặt với nhiều thách thức. Theo đại diện Bộ Xây dựng, nếu một hộ gia đình không chi tiêu cho bất kỳ nhu cầu nào khác mà dành toàn bộ thu nhập để tích lũy, trung bình cũng phải mất hơn 20 năm mới có thể mua được nhà.

Trước thực trạng này, Bộ Xây dựng đang tổng hợp nhu cầu nhà ở tại các địa phương để xây dựng cơ chế giao chỉ tiêu phát triển nhà ở cho thuê trong thời gian tới, nhằm đa dạng hóa lựa chọn về chỗ ở cho người dân.

Chia sẻ kinh nghiệm quốc tế tại hội thảo, bà Dao Harrison, chuyên gia cao cấp về nhà ở của Ngân hàng Thế giới, cho rằng áp lực trả nợ kéo dài hàng chục năm để mua nhà là gánh nặng lớn đối với người lao động. Do đó, các chính sách hỗ trợ nhà ở cần được thiết kế từ sớm, ngay từ khi người lao động bắt đầu tham gia thị trường việc làm.

Dẫn kinh nghiệm từ Ấn Độ, bà Harrison cho biết quốc gia này đã phát triển hệ thống các tổ chức cho vay phi ngân hàng cùng cơ chế đánh giá uy tín tín dụng cá nhân, giúp người dân tiếp cận nguồn vốn mua nhà thuận lợi hơn. Nhờ đó, các khoản vay dài hạn từ 10 đến 15 năm vẫn được cung cấp trên diện rộng trong khi rủi ro được kiểm soát.

Tại Pakistan, việc thành lập các công ty tái cấp vốn nhà ở cũng giúp mở rộng khả năng tiếp cận tín dụng cho nhóm thu nhập thấp. Theo bà Harrison, mô hình này đã huy động được hơn 680 triệu USD cho các khoản vay có giá trị dưới 10.000 USD.

Trong khi đó, bà Elizabeth Satow, Phó giám đốc khu vực châu Á - Thái Bình Dương của Habitat for Humanity International, cho rằng nhà ở không chỉ là một công trình vật chất mà là một hệ sinh thái cần được hỗ trợ đồng bộ từ chính sách, thị trường, nguồn vốn đầu tư đến hạ tầng.

Theo bà Satow, ngay cả khi người dân có khả năng tiết kiệm và tự đầu tư, những nỗ lực đó cũng khó đạt hiệu quả bền vững nếu việc tiếp cận đất đai, nguồn vốn và vật liệu xây dựng vẫn còn nhiều rào cản.

Số liệu của Bộ Xây dựng cho thấy đến nay cả nước có 809 dự án nhà ở xã hội với gần 730.000 căn hộ. Trong đó, khoảng 184.000 căn đã hoàn thành và bàn giao, hơn 240.000 căn đang được triển khai xây dựng và khoảng 305.000 căn thuộc các dự án đã được chấp thuận chủ trương đầu tư, tương đương khoảng 73% mục tiêu của Đề án 1 triệu căn nhà ở xã hội.

Cũng tại hội thảo, Habitat for Humanity tại Việt Nam và DAFO cho biết hai đơn vị đặt mục tiêu huy động khoảng 1,2 triệu USD để triển khai các sáng kiến về nhà ở an toàn, nước sạch, vệ sinh môi trường và phát triển cộng đồng tại Đà Nẵng đến năm 2028.