Ngày 24/6, Bí thư Tỉnh ủy đã có buổi làm việc với UBND tỉnh cùng các sở, ngành liên quan để rà soát tiến độ triển khai các dự án tái định cư phục vụ tuyến đường sắt đi qua địa bàn.
Theo báo cáo, đoạn tuyến qua Quảng Trị dài khoảng 190,68km, đi qua 35 xã, phường và dự kiến thu hồi khoảng 1.865ha đất.
Toàn tỉnh hiện có khoảng 7.248 hộ dân bị ảnh hưởng bởi dự án. Trong đó:
3.060 hộ thuộc diện phải tái định cư
21.046 ngôi mộ bị ảnh hưởng
Để phục vụ công tác giải phóng mặt bằng, địa phương dự kiến xây dựng:
51 khu tái định cư cho 3.060 hộ dân
26 khu nghĩa trang để di dời 13.165 ngôi mộ
Tổng kinh phí dự kiến cho công tác giải phóng mặt bằng lên tới khoảng 17.380 tỷ đồng.
Đến nay, cả 51/51 khu tái định cư đã được phê duyệt quy hoạch chi tiết; 38 khu đã trình thẩm định, phê duyệt dự án. Tuy nhiên, tiến độ xây dựng các khu tái định cư và chuẩn bị đầu tư các khu nghĩa trang vẫn còn chậm.
Các địa phương cũng đang gặp nhiều khó khăn trong việc kiểm tra, quản lý ranh giới giải phóng mặt bằng. Bên cạnh đó, tiến độ giải ngân nguồn vốn ngân sách Trung ương năm 2026 vẫn chưa đạt yêu cầu.
Trên cơ sở ý kiến từ các sở, ngành, Bí thư Tỉnh ủy Nguyễn Văn Phương đề nghị Sở Xây dựng nghiên cứu điều chỉnh hướng tuyến tại một số vị trí chưa phù hợp để làm cơ sở chỉ đạo các địa phương trong quá trình giải phóng mặt bằng và di dời hạ tầng kỹ thuật.
Song song với đó, các xã, phường có dự án đi qua cần đẩy nhanh tiến độ xây dựng các khu tái định cư, đồng thời tăng cường tuyên truyền, vận động người dân nhằm tạo sự đồng thuận trong quá trình triển khai.
Theo Ban Quản lý dự án đường sắt, trong giai đoạn lập báo cáo nghiên cứu khả thi, đơn vị tư vấn sẽ tiếp tục rà soát, làm việc với tỉnh Quảng Trị về hướng tuyến, vị trí ga, depot, trạm bảo dưỡng và các giải pháp thiết kế công trình. Sau khi hoàn thiện phương án, dự án sẽ tiến hành cắm mốc giải phóng mặt bằng để bàn giao cho địa phương.
UBND tỉnh Quảng Trị cũng đã chỉ đạo các địa phương tăng cường quản lý hiện trạng trong phạm vi dự kiến giải phóng mặt bằng, đồng thời tuyên truyền để người dân không xây dựng mới hoặc tạo lập tài sản trong phạm vi dự án.
Trước đó, tỉnh Khánh Hòa cũng đã có văn bản gửi Bộ Xây dựng đề nghị điều chỉnh hướng tuyến đoạn đi qua khu vực Di tích quốc gia đặc biệt Tháp Hòa Lai theo hướng đưa tuyến đường sắt ra ngoài phạm vi khu vực bảo vệ II của di tích.
Theo địa phương, Tháp Hòa Lai là một trong những quần thể kiến trúc Chăm cổ tiêu biểu còn được bảo tồn khá nguyên vẹn tại khu vực Nam Trung Bộ. Công trình có niên đại khoảng 1.000 năm và được xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt từ năm 2016.
Khánh Hòa cho rằng việc bố trí một công trình hạ tầng giao thông quy mô lớn trong khu vực phụ cận có thể ảnh hưởng đến không gian cảnh quan văn hóa - lịch sử, trục nhìn kiến trúc cũng như tính toàn vẹn của quần thể di tích.
Ngoài ra, quá trình thi công có nguy cơ tác động đến môi trường khảo cổ học và các lớp địa tầng chưa được nghiên cứu đầy đủ. Về lâu dài, khi tuyến đường đi vào khai thác với tần suất lớn và tốc độ cao, rung chấn và tiếng ồn cũng có thể ảnh hưởng tới độ bền vật liệu, kết cấu công trình và môi trường bảo tồn di tích.
Được biết, dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam đã được Quốc hội thông qua chủ trương đầu tư vào tháng 11/2024.
Toàn tuyến có chiều dài khoảng 1.541km, điểm đầu tại ga Ngọc Hồi (Hà Nội), điểm cuối tại ga Thủ Thiêm (TP.HCM), với tổng mức đầu tư khoảng 67 tỷ USD.
Riêng đoạn qua Quảng Trị dài 190,68km, đi qua 35 xã, phường. Trên tuyến dự kiến bố trí 2 ga hành khách chính tại phường Đồng Sơn và phường Nam Đông Hà, cùng 4 trạm bảo dưỡng tại các xã Bố Trạch, Ninh Châu, Tân Mỹ và Ái Tử.
