Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM, nhiều mỏ đá xây dựng đang phải hoạt động với công suất cao để đáp ứng nhu cầu của các công trình, dự án trọng điểm. Nếu không có giải pháp bổ sung nguồn cung kịp thời, thành phố có nguy cơ thiếu vật liệu xây dựng vào cuối năm nay.
Qua rà soát, các chủ đầu tư và nhà thầu đang tập trung lấy đá tại những mỏ có chất lượng tốt, trữ lượng lớn như Thường Tân 3, Thường Tân 4 và Tân Mỹ. Việc tập trung khai thác tại một số mỏ khiến công suất của các đơn vị này chịu áp lực lớn.
Theo thông tin từ các doanh nghiệp khai thác khoáng sản, nhiều mỏ đang vận hành ở mức cao và dự kiến đến tháng 9/2026 sẽ đạt công suất khai thác được cấp phép trong năm. Điều này có thể ảnh hưởng đến khả năng cung ứng vật liệu cho các công trình trọng điểm trong những tháng còn lại của năm.
Nguy cơ thiếu hụt không chỉ đến từ công suất khai thác hiện tại mà còn từ thời gian cần thiết để bổ sung các nguồn cung mới. Việc đưa mỏ mới vào khai thác, thăm dò, mở rộng hoặc khai thác xuống sâu phải thực hiện đồng thời nhiều thủ tục liên quan đến địa chất, khoáng sản, đất đai, môi trường và đầu tư.
Trước đó, báo cáo về nhu cầu và khả năng cung ứng vật liệu xây dựng cho 64 dự án trên địa bàn TP.HCM trong năm 2026 cũng cho thấy nguồn cung đang thấp hơn nhu cầu ở nhiều nhóm vật liệu. Trong đó, nhu cầu đá xây dựng khoảng 28,16 triệu m³, trong khi công suất khai thác khoảng 23,66 triệu m³, thiếu khoảng 4,5 triệu m³.
Đối với cát xây dựng, nhu cầu được xác định khoảng 15,56 triệu m³ nhưng công suất khai thác chỉ khoảng 0,69 triệu m³. Nhu cầu cát san lấp khoảng 52,89 triệu m³, trong khi công suất khai thác khoảng 2,3 triệu m³. Những con số này cho thấy áp lực nguồn cung vật liệu đã xuất hiện từ đầu năm, thay vì chỉ phát sinh vào thời điểm cuối năm.
Một vướng mắc khác là dù thủ tục điều chỉnh, nâng công suất khai thác đã được đơn giản hóa, nhiều doanh nghiệp vẫn chưa mạnh dạn áp dụng cơ chế đặc thù. Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM, doanh nghiệp còn e ngại về thủ tục, phương án tiêu thụ cũng như hiệu quả đầu tư khi nâng công suất.
Cơ chế đặc thù theo Nghị quyết 66.4/2025 của Chính phủ hiện chỉ cho phép sản phẩm khai thác được cung cấp cho các công trình sử dụng vốn ngân sách và không được bán thương mại. Bên cạnh đó, việc điều chuyển sản lượng giữa các công trình đầu tư công và tiêu thụ sản phẩm phụ phát sinh trong quá trình chế biến cũng chưa có cơ chế đủ linh hoạt.
Để tháo gỡ tình trạng này, Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM đang đề xuất bổ sung các cơ chế, chính sách đặc thù trong dự thảo Luật Phát triển đô thị. Thành phố đồng thời nghiên cứu các quy định nhằm đơn giản hóa thủ tục đối với hoạt động khai thác một số nhóm khoáng sản làm vật liệu xây dựng thông thường.
Cơ quan này cũng dự kiến xây dựng quy định về quản lý hoạt động khoáng sản theo hướng đẩy mạnh phân cấp, rút ngắn thời gian giải quyết hồ sơ, đồng thời làm rõ các vấn đề liên quan đến chủ trương đầu tư, nâng công suất, chuyển nhượng quyền khai thác, thăm dò xuống sâu, mở rộng mỏ và tiêu thụ sản phẩm dôi dư.
Song song đó, các ban quản lý dự án và chủ đầu tư công trình trọng điểm được đề nghị chủ động làm việc với doanh nghiệp khai thác khoáng sản để rà soát nhu cầu sử dụng, khả năng cung ứng của từng mỏ và thống nhất phương án đề xuất điều chỉnh, nâng công suất khi cần thiết.
Việc này được xem là cần thiết trong bối cảnh TP.HCM đang triển khai nhiều dự án hạ tầng quy mô lớn. Theo HĐND TP.HCM, thành phố hiện có nhiều dự án giao thông trọng điểm như Vành đai 3, Vành đai 4, cao tốc TP.HCM - Mộc Bài, cao tốc TP.HCM - Thủ Dầu Một - Chơn Thành và các dự án mở rộng cao tốc.
Trong ngắn hạn, bài toán nguồn cung vật liệu sẽ tiếp tục là một trong những yếu tố ảnh hưởng đến tiến độ triển khai các công trình xây dựng và hạ tầng tại TP.HCM. Việc chủ động cân đối nhu cầu, khai thác tối đa công suất các mỏ hiện hữu và tháo gỡ thủ tục cho nguồn cung mới được xem là giải pháp quan trọng nhằm hạn chế nguy cơ thiếu vật liệu vào cuối năm 2026.
