Nguồn cung không theo kịp nhu cầu
Theo thống kê của Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM, tổng nhu cầu vật liệu xây dựng cho 64 dự án trên địa bàn năm 2026 đều vượt xa khả năng cung ứng hiện tại.
Cụ thể, nhu cầu đá xây dựng hơn 28 triệu m³ nhưng công suất khai thác chỉ đạt hơn 23 triệu m³, thiếu khoảng 4,5 triệu m³. Với cát xây dựng, mức thiếu hụt đặc biệt nghiêm trọng khi nhu cầu lên tới 15,56 triệu m³ nhưng nguồn cung chỉ khoảng 0,69 triệu m³, thiếu gần 14,9 triệu m³.
Tương tự, cát san lấp thiếu gần 26 triệu m³ so với nhu cầu hơn 52 triệu m³, trong khi đất san lấp cũng thiếu khoảng 11 triệu m³. Những con số này cho thấy áp lực lớn lên thị trường vật liệu, đặc biệt trong bối cảnh thành phố đang triển khai nhiều dự án hạ tầng và bất động sản quy mô lớn.
Đề xuất hàng loạt giải pháp cấp bách
Trước thực trạng trên, Sở Nông nghiệp và Môi trường TP.HCM đã đưa ra nhiều giải pháp nhằm bổ sung nguồn cung.
Đối với đá xây dựng, thành phố đề xuất nâng công suất khai thác tại 11 mỏ ở các địa phương lân cận như Bà Rịa - Vũng Tàu và Bình Dương, dự kiến bổ sung hơn 7 triệu m³, đủ bù đắp phần thiếu hụt.
Với cát xây dựng, ngoài việc tăng công suất tại 10 mỏ, thành phố tính đến phương án tận thu từ việc nạo vét 22 hồ trên địa bàn. Đối với cát san lấp, các nguồn bổ sung được xác định từ nạo vét tuyến sông Sài Gòn – Đồng Nai, sông Thị Tính và hồ Sông Ray, cùng với việc đẩy nhanh tiến độ nạo vét các hồ chứa.
Ngoài ra, một số giải pháp thay thế như sử dụng cát biển, nghiền đá cũng được nghiên cứu nhằm giảm áp lực lên nguồn tài nguyên tự nhiên.
Siết quản lý, tránh biến động giá và đầu cơ
Bên cạnh việc tăng nguồn cung, cơ quan quản lý cũng nhấn mạnh yêu cầu siết chặt hoạt động thị trường nhằm hạn chế tiêu cực.
Theo phản ánh, một số nhà thầu có tình trạng đề nghị nâng khống giá vật liệu hoặc bỏ giá thấp để trúng thầu nhưng không thực hiện đúng cam kết, gây mất cân đối cung – cầu cục bộ. Điều này khiến nhu cầu dồn vào một số mỏ gần, làm gia tăng áp lực và đẩy giá vật liệu lên cao.
Sở Nông nghiệp và Môi trường đề nghị các chủ đầu tư và nhà thầu phải chịu trách nhiệm với đơn giá đã chào thầu, đồng thời tăng cường kiểm soát việc mua bán vật liệu đúng giá thực tế.
Ngoài ra, thành phố cũng kiến nghị cơ chế điều phối nguồn vật liệu, ưu tiên cung cấp cho các công trình sử dụng vốn ngân sách và dự án trọng điểm. Những nguồn vật liệu tăng thêm từ việc mở rộng khai thác sẽ được ưu tiên phân bổ cho các công trình này trước khi đưa ra thị trường thương mại.
