Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội đến năm 2045 và tầm nhìn tới 2100 trình HĐND thành phố xác định sẽ chia kế hoạch di dời dân thành hai giai đoạn rõ rệt: giai đoạn 2026–2035 với khoảng 440.000 người, và giai đoạn 2036–2045 với khoảng 420.000 người. Mục tiêu của việc di dời là giãn dân, giảm tải cơ sở hạ tầng đang quá tải và tạo điều kiện cho phát triển không gian đô thị xanh, mở và hiện đại hơn.
Người dân nằm trong diện giải tỏa sẽ được bố trí tái định cư tại các khu đô thị mới ở ngoại thành như Đông Anh, Gia Lâm và Hòa Lạc, nơi có hạ tầng đồng bộ hơn. Việc bố trí tái định cư được thành phố khẳng định là “phải đảm bảo chất lượng sống tốt hơn hoặc tương đương nơi ở cũ” và các dịch vụ công cộng như giáo dục, y tế, giao thông phải được cung cấp đầy đủ tại khu tái định cư.
Một trong những nội dung được quan tâm là kế hoạch dành cho các khu vực lịch sử – văn hóa trọng yếu. Hồ Gươm và khu phụ cận được định hướng cải tạo theo hướng mở rộng không gian công cộng, tăng diện tích vườn hoa, quảng trường và mặt nước. Không gian này sẽ trở thành điểm đến văn hóa, du lịch quan trọng, giảm thiểu áp lực dân cư để giữ gìn cảnh quan thiên nhiên và giá trị di sản.
Tại khu phố cổ 36 phố phường, chính quyền thành phố đề xuất bảo tồn hình thái không gian truyền thống, kết hợp việc xây dựng các tuyến phố đi bộ, khu văn hóa – thương mại và không gian dịch vụ mang bản sắc Hà Nội. Cốt lõi ô phố sẽ được tái thiết theo mô hình hiện đại hơn để tăng hiệu quả sử dụng đất, thu hút du lịch và phát triển kinh tế đêm, kinh tế vỉa hè theo chuẩn văn minh đô thị.
Đối với khu phố cũ và những khu vực mang dấu ấn kiến trúc thời Pháp thuộc, mục tiêu là giữ lại cấu trúc đô thị đặc trưng như hệ thống đường bàn cờ, vỉa hè, quảng trường và hồ nước. Đồng thời, các công trình công cộng, dịch vụ chất lượng cao sẽ được bổ sung hợp lý nhằm phục vụ cả cư dân và du khách.
Không chỉ dừng lại ở các khu trung tâm, kế hoạch tái cấu trúc còn mở rộng đến các khu dân cư nội đô khác, trong đó các khu có mật độ dân cư cao và hạ tầng yếu kém sẽ được chỉnh trang toàn diện theo đơn vị ô phố. Thành phố ưu tiên phát triển mô hình định hướng giao thông công cộng (TOD), khuyến khích xây dựng khu cao tầng trong bán kính khoảng 500m quanh các nhà ga metro, nhằm tăng hiệu quả sử dụng đất và giảm áp lực giao thông.
Giới chuyên gia quy hoạch cho rằng kế hoạch giãn dân quy mô lớn đặt ra nhiều thách thức không nhỏ, đặc biệt về chính sách tái định cư, bồi thường và việc đảm bảo việc làm, dịch vụ xã hội cho người dân di dời. Tuy nhiên, nếu được triển khai đồng bộ với chiến lược phát triển hạ tầng, không gian công cộng và hệ thống giao thông hiện đại, quy hoạch này có thể giúp Hà Nội giảm áp lực dân số nội đô, nâng cao chất lượng sống cho người dân và giữ gìn trọn vẹn giá trị văn hóa – lịch sử của Thủ đô.
