Huy động hàng trăm tỷ đồng nhưng chưa báo cáo cơ quan quản lý
Thanh tra TP Đà Nẵng vừa công bố kết luận thanh tra liên quan đến việc chấp hành các quy định pháp luật tại Dự án Khu phố mới Phước An và Dự án Khu dân cư An Phú do QNIC triển khai trên địa bàn tỉnh Quảng Nam trước đây.
Theo kết luận, dù hai dự án đã được phê duyệt chủ trương đầu tư, quy hoạch và cấp phép xây dựng theo đúng quy trình, song quá trình triển khai phát sinh nhiều sai phạm và tồn tại kéo dài qua nhiều năm.
Dự án Khu phố mới Phước An được triển khai tại huyện Tiên Phước cũ với quy mô khoảng 6,9ha và tổng vốn đầu tư gần 74 tỷ đồng. Trong khi đó, Khu dân cư An Phú nằm tại khu vực TP Tam Kỳ cũ, quy mô khoảng 30ha, tổng mức đầu tư hơn 261 tỷ đồng.
Một trong những nội dung được cơ quan thanh tra nhấn mạnh là việc cả hai dự án đều phải điều chỉnh quy hoạch chi tiết 1/500 nhiều lần trong quá trình thực hiện. Theo giải trình từ phía doanh nghiệp, việc thay đổi quy hoạch xuất phát từ yêu cầu quản lý và nhu cầu thực tế tại địa phương.
Tuy nhiên, bên cạnh các lý do khách quan, cơ quan thanh tra cho rằng nhiều vấn đề tồn tại cho thấy công tác quản lý, triển khai dự án vẫn còn thiếu chặt chẽ.
Đối với Dự án Phước An, đến nay chủ đầu tư vẫn chưa hoàn tất công tác giải phóng mặt bằng đối với phần diện tích hơn 399m2 nằm trong ranh giới dự án. Ngoài ra, việc bố trí tái định cư cũng chưa hoàn thiện khi vẫn còn hai trường hợp chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất do liên quan đến điều chỉnh quy hoạch và chưa xác định được giá đất tái định cư.
Không chỉ vướng mặt bằng, dự án còn bị phát hiện nhiều sai sót trong quá trình thi công thực tế. Qua kiểm tra, Thanh tra TP Đà Nẵng xác định một số hạng mục được thi công không đúng thiết kế đã được phê duyệt.
Các hạng mục như bó vỉa, đệm móng bó vỉa, đệm cát vỉa hè hay bê tông khóa vỉa hè bị đánh giá không đảm bảo theo hồ sơ thiết kế. Một số vị trí còn không thi công đầy đủ các cấu kiện kỹ thuật như tấm nhựa đường bó vỉa và hệ thống thoát nước.
Cơ quan thanh tra cũng chỉ ra những thiếu sót trong công tác lập, thẩm tra, thẩm định và phê duyệt thiết kế, dự toán tại cả hai dự án, đặc biệt liên quan đến đơn giá và định mức xây dựng.
Ngoài lĩnh vực xây dựng, vấn đề môi trường cũng được nhắc đến trong kết luận thanh tra. Theo đó, QNIC chưa thực hiện thường xuyên các thủ tục giám sát môi trường như lập lịch quan trắc, nhật ký theo dõi và biên bản lấy mẫu giám sát theo quy định.
Nội dung đáng chú ý nhất trong kết luận thanh tra nằm ở hoạt động huy động vốn tại Dự án Khu dân cư An Phú.
Theo cơ quan thanh tra, QNIC đã ký hợp đồng hợp tác đầu tư với CTCP Địa ốc First Real để huy động vốn thực hiện dự án nhưng chưa thực hiện báo cáo với cơ quan quản lý xây dựng theo quy định.
Cụ thể, vào tháng 4/2021, hai doanh nghiệp ký hợp đồng hợp tác đầu tư với tổng giá trị góp vốn ban đầu 190 tỷ đồng, sau đó điều chỉnh lên khoảng 201 tỷ đồng nhằm triển khai đầu tư xây dựng dự án nhà ở tại Khu dân cư An Phú.
Thanh tra TP Đà Nẵng cho rằng việc huy động vốn này chưa phù hợp với quy định tại Nghị định 99 hướng dẫn Luật Nhà ở.
Không dừng lại ở đó, cơ quan thanh tra còn xác định QNIC đã huy động vốn thông qua hình thức đặt cọc nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất đối với 343 lô đất tại dự án. Tuy nhiên, chỉ có 179 lô đủ điều kiện được phép chuyển nhượng theo quy định pháp luật.
Điều này đồng nghĩa nhiều giao dịch huy động vốn được thực hiện khi sản phẩm chưa đủ điều kiện pháp lý để đưa ra thị trường.
Bên cạnh các vấn đề về vốn, dự án An Phú còn tồn tại nghĩa vụ tài chính chưa hoàn thành liên quan đến tiền sử dụng đất.
Theo kết luận, doanh nghiệp chưa thực hiện nghĩa vụ tài chính đối với phần diện tích giao đất đợt 7 với số tiền hơn 5 tỷ đồng theo thông báo từ cơ quan thuế.
Hiện QNIC đang làm thủ tục đề nghị khấu trừ khoản nghĩa vụ tài chính này vào chi phí bồi thường, giải phóng mặt bằng và tái định cư còn dư chưa được quyết toán.
Ngoài ra, khoản tiền hơn 619 triệu đồng mà doanh nghiệp đã nộp để bảo vệ và phát triển đất trồng lúa tại Dự án Phước An đến nay vẫn chưa được khấu trừ vào tiền sử dụng đất theo quy định.
Chậm tiến độ kéo dài, mốc hoàn thành mới cũng “khó khả thi”
Một trong những vấn đề nổi cộm nhất được cơ quan thanh tra nêu ra là tiến độ kéo dài nhiều năm tại Dự án Khu dân cư An Phú.
Theo chủ trương đầu tư ban đầu do UBND tỉnh Quảng Nam trước đây phê duyệt, dự án phải hoàn thành và đưa vào hoạt động từ tháng 6/2017. Tuy nhiên đến nay, dự án vẫn chưa hoàn thiện toàn bộ hạ tầng và chậm tiến độ khoảng 8 năm.
Đáng chú ý, ngay cả mốc thời gian gia hạn hoàn thành vào tháng 4/2026 cũng bị Thanh tra TP Đà Nẵng đánh giá là khó có khả năng thực hiện.
Kết luận thanh tra cho thấy trách nhiệm đối với các tồn tại không chỉ thuộc về doanh nghiệp mà còn liên quan đến nhiều cơ quan quản lý, gồm Sở Xây dựng, Hội đồng thẩm định giá đất và chính quyền địa phương.
Trên cơ sở đó, Thanh tra TP Đà Nẵng kiến nghị UBND thành phố chỉ đạo các đơn vị liên quan tập trung tháo gỡ các vướng mắc về bồi thường, giải phóng mặt bằng và tái định cư nhằm thúc đẩy tiến độ dự án.
Sở Tài chính được giao tham mưu điều chỉnh chủ trương đầu tư để phù hợp với tình hình thực tế, đồng thời đảm bảo điều kiện hoàn thành dự án trong giai đoạn tới.
Cơ quan thuế khu vực được yêu cầu hướng dẫn doanh nghiệp hoàn thiện hồ sơ xác định tiền sử dụng đất và thực hiện các thủ tục khấu trừ chi phí bồi thường, hỗ trợ tái định cư theo đúng quy định.
Đối với QNIC, cơ quan thanh tra yêu cầu doanh nghiệp nghiêm túc chấn chỉnh các sai phạm đã được chỉ ra, đồng thời phối hợp với địa phương để đẩy nhanh công tác giải phóng mặt bằng, hoàn thiện pháp lý và triển khai thi công theo tiến độ điều chỉnh.
Riêng các hạng mục xây dựng bị phát hiện sai sót tại dự án đang thi công dang dở, doanh nghiệp được yêu cầu tổ chức kiểm định lại chất lượng công trình và hoàn thiện hồ sơ xử lý theo quy định.
QNIC được thành lập từ năm 2011, hoạt động trong lĩnh vực đầu tư hạ tầng kỹ thuật, khu dân cư và bất động sản. Doanh nghiệp này từng tham gia nhiều dự án tại Quảng Nam và Đà Nẵng như Nhà ở xã hội Khu chung cư An Phú, Khu dân cư dọc đường An Hà – Quảng Phú hay Khu dân cư phố chợ Cây Sanh.
