Sai phạm xuất hiện trên diện rộng
Qua kiểm tra trực tiếp 23 dự án, cơ quan thanh tra xác định có 9 dự án vi phạm quy hoạch, 8 dự án sai phạm trong giao đất và cấp giấy chứng nhận, 21 dự án có vấn đề trong xác định nghĩa vụ tài chính và 12 dự án vi phạm trật tự xây dựng. Những con số này cho thấy mức độ phổ biến cũng như tính chất nghiêm trọng của các vi phạm.
Đáng chú ý, lĩnh vực xác định tiền sử dụng đất và tiền thuê đất – vốn tiềm ẩn nguy cơ thất thoát ngân sách – ghi nhận sai sót tại 21/23 dự án. Các lỗi chủ yếu gồm áp dụng sai phương pháp định giá, sử dụng dữ liệu so sánh không đúng quy định, tính cả thuế VAT vào giá đất, không tính đủ chi phí – doanh thu, cũng như chưa thu hồi giá trị hạ tầng do Nhà nước đầu tư.
Nợ đọng tài chính, chậm tiến độ kéo dài
Tình trạng chậm tiến độ và nợ nghĩa vụ tài chính cũng được chỉ ra rõ ràng. Tại thời điểm thanh tra, có 2 dự án còn nợ tiền sử dụng đất là Khu nhà ở thấp tầng Nam Thanh và Khu đô thị Văn Khê mở rộng.
Ngoài ra, 5 dự án bị xác định chậm triển khai so với phê duyệt, gồm Khu đô thị mới Thanh Lâm - Đại Thịnh 2, Khu đô thị mới Hạ Đình, dự án trung tâm thương mại – dịch vụ và nhà ở cao tầng tại xã Tứ Hiệp, Khu đô thị Văn Khê mở rộng và Khu nhà ở Phú Mỹ. Việc kéo dài tiến độ không chỉ gây lãng phí nguồn lực đất đai mà còn làm gia tăng áp lực về nhu cầu nhà ở và hạ tầng đô thị.
Nhiều dự án lớn bị “điểm tên”
Trong số các dự án bị nêu, Làng Việt kiều Châu Âu (Khu đô thị Mỗ Lao, Hà Đông) do Công ty TSQ Việt Nam làm chủ đầu tư được xác định có nhiều sai phạm. Chủ đầu tư đã điều chỉnh trong quá trình thi công không phù hợp với quy hoạch chi tiết 1/500, liên quan đến mật độ xây dựng, sử dụng đất công cộng và thay đổi công năng khi chưa được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận đầy đủ.
Tại dự án Khu đô thị Văn Khê mở rộng (Usilk City), việc giao Công ty Cổ phần Sông Đà Thăng Long làm chủ đầu tư trước đây không đảm bảo điều kiện về năng lực tài chính. Doanh nghiệp đã huy động hơn 8,4 nghìn tỷ đồng thông qua nhiều hình thức, nhưng lại sử dụng hơn 5,3 nghìn tỷ đồng cho mục đích khác, dẫn đến thiếu vốn, chậm tiến độ và chưa bàn giao hơn 750 căn hộ, gây phát sinh khiếu kiện và lãng phí đất đai. Vụ việc được đánh giá có dấu hiệu vi phạm nghiêm trọng.
Bên cạnh đó, loạt dự án khác như Artemis, 83 Hào Nam, số 1 Giáp Nhị, Panorama Hà Nội, Chelsea Residences, Hồ Gươm Plaza… cũng bị phát hiện vi phạm với các lỗi phổ biến như điều chỉnh quy hoạch sai quy định, cấp phép không phù hợp, xây dựng sai phép, tăng số lượng căn hộ khi chưa được phê duyệt hoặc đưa công trình vào sử dụng khi chưa nghiệm thu phòng cháy chữa cháy. Đáng lưu ý là tình trạng “hợp thức hóa” sai phạm bằng cách điều chỉnh giấy phép sau khi công trình đã xây dựng sai.
Kiến nghị xử lý và chuyển hồ sơ điều tra
Từ kết quả thanh tra, Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng chỉ đạo UBND TP Hà Nội rà soát toàn diện công tác quản lý đất đai, đặc biệt với quỹ đất sau cổ phần hóa; xử lý dứt điểm việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; đảm bảo quỹ đất cho nhà ở xã hội; đồng thời siết chặt quản lý quy hoạch và trật tự xây dựng.
Về tài chính, cơ quan thanh tra yêu cầu rà soát và xử lý số tiền hơn 106,228 tỷ đồng liên quan đến nghĩa vụ tài chính của các dự án. Nếu sau 6 tháng các chủ đầu tư không thực hiện, UBND TP Hà Nội phải chuyển hồ sơ sang cơ quan điều tra theo quy định.
Ngoài ra, khoản tiền sử dụng đất phát sinh tại dự án Tòa nhà hỗn hợp Đài PTTH Hà Nội được tạm tính tăng thêm 34,49 tỷ đồng cũng cần được xử lý.
Thanh tra Chính phủ đồng thời yêu cầu tổ chức kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm của các tập thể, cá nhân liên quan đến các sai phạm đã được chỉ ra.
Đáng chú ý, hồ sơ dự án Khu đô thị Văn Khê mở rộng (Usilk City) đã được chuyển sang Bộ Công an để xem xét điều tra do có dấu hiệu vi phạm nghiêm trọng liên quan đến sử dụng vốn sai mục đích, gây thiệt hại lớn và phát sinh khiếu kiện.
Bên cạnh đó, một số nội dung cũng được giao cho các bộ, ngành như Bộ Xây dựng và Bộ Tài chính phối hợp xử lý theo thẩm quyền.
