Những ngày cuối tháng 4, TP.HCM ghi nhận loạt động thái mạnh mẽ trong phát triển hạ tầng khi đồng loạt khởi công 4 dự án trọng điểm, gồm tuyến metro số 2 đoạn Bến Thành – Thủ Thiêm, quảng trường trung tâm và khu hành chính mới, dự án cải tạo khu Bảo tàng Hồ Chí Minh và khu đô thị Đại học Quốc tế. Song song đó, thành phố cũng trao quyết định chấp thuận nhà đầu tư cho dự án cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ, đánh dấu bước tiến mới trong chiến lược phát triển hạ tầng và logistics.
Hình thành các trục phát triển chiến lược
Các dự án vừa khởi công được xem là những cấu phần quan trọng định hình không gian phát triển dài hạn của TP.HCM, đặc biệt tại khu đô thị Thủ Thiêm – nơi được định hướng trở thành trung tâm tài chính, hành chính và hạ tầng hiện đại của khu vực.
Việc triển khai tuyến metro kết nối trung tâm Bến Thành với Thủ Thiêm cùng hệ thống giao thông liên vùng như cao tốc TP.HCM – Long Thành, đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam và mạng lưới metro đô thị sẽ giúp gia tăng khả năng kết nối, rút ngắn thời gian di chuyển và thúc đẩy dòng vốn đầu tư.
Ở hướng phát triển ra sông và biển, khu vực cảng Nhà Rồng – Khánh Hội đang được cải tạo với tổng vốn hơn 20.000 tỷ đồng, trong đó giai đoạn đầu tập trung xây dựng không gian công cộng ven sông, công viên và quảng trường trung tâm. Đồng thời, TP.HCM cũng từng bước hiện thực hóa cụm cảng – logistics tại khu vực Cái Mép – Thị Vải – Cần Giờ, tạo động lực tăng trưởng mới cho ngành hàng hải và xuất nhập khẩu.
Đáng chú ý, dự án cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ có quy mô khoảng 571 ha, tổng chiều dài cầu cảng dự kiến 7,5 km, với công suất thiết kế đạt 4,8 triệu TEU vào năm 2030 và tăng lên 16,9 triệu TEU vào năm 2047. Trước đó, dự án cảng nước sâu Gemalink giai đoạn 2 do Gemadept hợp tác với CMA CGM cũng đã được khởi công với tổng vốn khoảng 6.000 tỷ đồng.
Tăng tốc nhờ đổi mới cách làm và quyết tâm chính trị
Trao đổi với báo chí, các chuyên gia nhận định làn sóng phát triển hạ tầng hiện nay là kết quả của quá trình chuẩn bị kéo dài và sự thay đổi rõ rệt trong tư duy điều hành. Theo PGS.TS Phạm Văn Song, việc nhiều dự án lớn được triển khai đồng loạt trong thời gian ngắn cho thấy sự thống nhất và quyết tâm cao của chính quyền thành phố.
Điểm đáng chú ý là TP.HCM không còn phụ thuộc hoàn toàn vào ngân sách mà chủ động thu hút nguồn lực xã hội, đồng thời đẩy nhanh xử lý thủ tục, tháo gỡ vướng mắc cho doanh nghiệp. Cách tiếp cận “rõ việc, rõ thời gian” giúp nhiều dự án chuyển từ kế hoạch sang triển khai thực tế, cải thiện đáng kể tiến độ so với trước đây.
Theo TS Phạm Viết Thuận, Viện trưởng Viện Kinh tế tài nguyên và môi trường TP.HCM, thành phố đang bước vào giai đoạn tăng tốc đồng bộ với hàng loạt công trình giao thông như metro, đường vành đai, cao tốc và các dự án cửa ngõ. Điều này phản ánh sự cải thiện rõ rệt về năng lực thực thi và quản trị đô thị.
Đặt nền móng cho giai đoạn phát triển mới
Không chỉ giải quyết các điểm nghẽn hạ tầng, các dự án mới còn hướng đến việc kiến tạo không gian sống và nâng cao chất lượng đô thị. Nhiều khu vực như Nhà Rồng – Khánh Hội hay các không gian công cộng mới đang được đầu tư theo hướng kết hợp giữa giá trị sử dụng và giá trị văn hóa.
Giới chuyên gia đánh giá chiến lược “hướng sông – hướng biển” sẽ mở ra dư địa phát triển lớn cho TP.HCM trong bối cảnh đô thị hóa nhanh và nhu cầu mở rộng không gian ngày càng tăng. Khi hệ thống hạ tầng được hoàn thiện đồng bộ, thành phố không chỉ cải thiện kết nối mà còn nâng cao năng lực cạnh tranh và thu hút đầu tư.
Trong giai đoạn 2025–2026, hàng loạt dự án như cao tốc Bến Lức – Long Thành, đường Vành đai 3, các nút giao trọng điểm và các công trình văn hóa – thể thao đang dần hoàn thiện, góp phần định hình diện mạo một siêu đô thị hiện đại, kết nối và đáng sống.
