Cú "knock-out" vào nạn môi giới trục lợi chính sách
Điểm nhấn mang tính đột phá trong văn bản hướng dẫn lần này là quy định "cứng" về việc chủ đầu tư không được phép ủy quyền cho bất kỳ tổ chức, cá nhân nào khác để ký hợp đồng đặt cọc, mua bán hay thuê mua nhà ở xã hội hình thành trong tương lai. Quy định này đánh thẳng vào "tử huyệt" của các nhóm môi giới không chính thống, vốn thường lợi dụng danh nghĩa đối tác phân phối để thu tiền giữ chỗ, tiền tư vấn hồ sơ hoặc các khoản phí "ngoài luồng" từ người dân thiếu thông tin.
Bằng việc buộc chủ đầu tư phải trực tiếp đứng ra giao dịch, Sở Xây dựng đã thiết lập một cơ chế quy trách nhiệm rõ ràng. Mọi hành vi thu tiền trái phép hay hứa hẹn suất mua đều sẽ bị xử lý tận gốc từ phía chủ đầu tư, thay vì đùn đẩy trách nhiệm cho các sàn giao dịch vệ tinh như trước đây. Đây là bước đi cần thiết để làm trong sạch môi trường kinh doanh, đặc biệt trong bối cảnh nhiều dự án nhà ở xã hội vừa khởi động đã xuất hiện tình trạng rao bán suất ngoại giao tràn lan trên mạng xã hội.
Minh bạch hóa thông tin để xóa vùng mờ giá cả
Bên cạnh việc siết chặt chủ thể ký kết, quy trình công bố thông tin cũng được chuẩn hóa với những mốc thời gian nghiêm ngặt. Chủ đầu tư buộc phải báo cáo thời điểm khởi công và hồ sơ thiết kế cho cơ quan quản lý trước ít nhất 3 ngày làm việc. Quan trọng hơn, sau 30 ngày khởi công, toàn bộ dữ liệu về dự án phải được công khai rộng rãi trên trang thông tin điện tử của Sở Xây dựng và tại chính quyền địa phương.
Quy định này nhằm giải quyết vấn nạn "loạn giá" và thông tin mù mờ khiến người mua dễ bị lừa gạt. Đặc biệt, giá bán và giá thuê mua chính thức chỉ được phép công bố sau khi đã qua vòng thẩm định khắt khe của cơ quan chức năng. Người dân giờ đây có thể đối chiếu trực tiếp thông tin trên Cổng thông tin điện tử của UBND TP.HCM để xác thực, thay vì nghe theo những lời chào mời về mức giá rumor thiếu căn cứ. Chủ đầu tư nếu tự ý thu tiền khi chưa đủ điều kiện pháp lý sẽ đối mặt với các chế tài xử phạt nặng.
Mở rộng đối tượng nhưng siết chặt quy trình xét duyệt
Văn bản hướng dẫn cũng cụ thể hóa các quy định mới của Luật Nhà ở 2023 về đối tượng thụ hưởng. Dù khung chính sách đã nới lỏng điều kiện về cư trú và nâng ngưỡng thu nhập (có trường hợp hộ gia đình được chấp nhận mức thu nhập lên tới 40 triệu đồng/tháng), nhưng quy trình kiểm soát đầu vào lại trở nên chặt chẽ hơn. Danh sách người mua dự kiến sau khi ký hợp đồng phải được gửi về Sở Xây dựng để rà soát, kiểm tra chéo nhằm ngăn chặn tình trạng một người được hưởng chính sách nhiều lần hoặc người giàu tranh suất của người nghèo.
Động thái quyết liệt này của TP.HCM được kỳ vọng sẽ khơi thông dòng chảy của phân khúc nhà ở xã hội, vốn đang bị tắc nghẽn bởi các thủ tục rườm rà và sự méo mó của thị trường trung gian. Việc chuẩn hóa quy trình từ khâu công bố, nhận hồ sơ đến khi ký hợp đồng không chỉ bảo vệ quyền lợi của người lao động thu nhập thấp mà còn giúp các chủ đầu tư làm ăn chân chính tránh được những rủi ro pháp lý không đáng có trong quá trình phân phối sản phẩm.
