Theo quy hoạch được phê duyệt, hệ thống đường bộ cao tốc Việt Nam đến năm 2050 gồm 43 tuyến với tổng chiều dài khoảng 8.923 km, trải dài khắp các vùng miền và kết nối các trung tâm kinh tế lớn. Trong đó, trục dọc Bắc – Nam tiếp tục đóng vai trò xương sống của hệ thống cao tốc quốc gia với hai tuyến chính: cao tốc Bắc – Nam phía Đông dài khoảng 2.065 km và cao tốc Bắc – Nam phía Tây dài khoảng 1.205 km.
Quy hoạch cũng xác định rõ chiều dài và phân bổ các tuyến cao tốc theo vùng. Khu vực phía Bắc sẽ có 14 tuyến cao tốc dài khoảng 2.242 km; miền Trung và Tây Nguyên có 11 tuyến với tổng chiều dài khoảng 1.353 km; khu vực phía Nam cũng có 11 tuyến, dài khoảng 1.342 km. Đặc biệt, các đô thị lớn cũng được bố trí hệ thống vành đai cao tốc: Hà Nội dự kiến có 3 tuyến vành đai dài khoảng 417 km, còn TP.HCM có 2 tuyến vành đai với chiều dài khoảng 299 km.
Song song với mạng lưới cao tốc, quy hoạch đến năm 2050 định hình hệ thống quốc lộ gồm 172 tuyến với tổng chiều dài khoảng 28.614 km. Trục dọc Bắc – Nam gồm Quốc lộ 1 dài khoảng 2.218 km và đường Hồ Chí Minh dài khoảng 1.894 km, kết nối chính các tỉnh, thành trên cả nước. Các tuyến quốc lộ được phân chia theo từng khu vực với số lượng và chiều dài cụ thể, góp phần tạo mạng lưới đường bộ hiệu quả và linh hoạt hơn trong vận tải hàng hóa và hành khách.
Để triển khai quy hoạch này, Bộ Xây dựng ước tính tổng nhu cầu vốn đầu tư hơn 3,2 triệu tỉ đồng, huy động từ nhiều nguồn như vốn ngân sách nhà nước, trái phiếu chính phủ, vốn vay ODA, vốn tư nhân và các nguồn vốn hợp pháp khác. Nguồn lực này sẽ hướng tới hoàn thiện các đoạn tuyến cao tốc theo kế hoạch, mở rộng các đoạn quốc lộ hiện hữu và xây dựng tuyến tránh khi cần thiết.
Quy hoạch mới không chỉ xác định chiều dài và lộ trình xây dựng các tuyến đường bộ chính mà còn chú trọng vị trí, quy mô các trạm dừng nghỉ nhằm phục vụ nhu cầu của người tham gia giao thông. Theo quy định hiện hành, trạm dừng nghỉ phải được xác định vị trí phù hợp theo tiêu chuẩn kỹ thuật, đảm bảo khoảng cách hợp lý và đáp ứng nhu cầu dừng nghỉ an toàn.
Theo các chuyên gia, đây là bước đi chiến lược trong phát triển hạ tầng giao thông đường bộ, giúp củng cố liên kết vùng, đồng thời là cơ sở để các địa phương triển khai các quy hoạch chi tiết, quản lý quỹ đất và huy động nguồn lực đầu tư theo hướng phù hợp với yêu cầu phát triển đến giữa thế kỷ.
