Mua nhà không bắt đầu từ việc đi xem nhà
Một sai lầm phổ biến của các gia đình trẻ là bắt đầu hành trình mua nhà bằng việc đi xem dự án, thay vì kiểm soát lại tài chính của chính mình. Trên thực tế, tại nhiều nước phát triển như Mỹ, Úc hay Singapore, các chuyên gia tài chính đều khuyến nghị người mua nhà lần đầu phải “biết mình mua được bao nhiêu” trước khi nghĩ đến “mua ở đâu”.
Nguyên tắc được áp dụng khá rộng rãi là tổng chi phí trả nợ nhà hàng tháng không nên vượt quá khoảng 30% thu nhập ổn định của gia đình. Mốc này giúp người mua duy trì khả năng chi trả ngay cả khi lãi suất biến động hoặc chi phí sinh hoạt tăng. Với các gia đình trẻ tại Việt Nam, điều này càng quan trọng khi phần lớn phải vay ngân hàng trong thời gian dài, từ 15 đến 25 năm.
Bên cạnh khoản vay, phần tiền tích lũy ban đầu cũng đóng vai trò quyết định. Việc chuẩn bị trước khoảng 25–30% giá trị căn nhà không chỉ giúp giảm áp lực lãi vay mà còn tạo “vùng đệm an toàn” về tài chính. Nhiều gia đình trẻ tại Hàn Quốc và Nhật Bản thường dành từ 3–5 năm đầu sau khi kết hôn chỉ để tiết kiệm cho khoản đặt cọc, chấp nhận thuê nhà trong giai đoạn đầu để tránh rủi ro tài chính về sau.
Chọn đúng loại nhà quan trọng hơn chọn đúng vị trí “đẹp”
Trong bối cảnh giá nhà trung tâm ngày càng cao, kinh nghiệm chung tại nhiều đô thị lớn trên thế giới là chấp nhận đánh đổi vị trí để đổi lấy sự bền vững tài chính. Tại London hay Seoul, việc sống ở khu vực cận trung tâm, gần các tuyến giao thông công cộng, đã trở thành lựa chọn phổ biến của các gia đình trẻ thay vì cố bám trụ lõi đô thị.
Thực tế tại Việt Nam cũng cho thấy xu hướng tương tự. Các khu vực vùng ven, đô thị vệ tinh hoặc địa bàn giáp ranh đang trở thành lựa chọn phù hợp hơn về giá, trong khi hạ tầng ngày càng cải thiện. Với gia đình trẻ, điều quan trọng không phải là “ở trung tâm”, mà là khả năng duy trì cuộc sống ổn định, có dư địa tài chính cho con cái, y tế và giáo dục.
Ngoài ra, việc ưu tiên các sản phẩm vừa đủ nhu cầu cũng là bài học quan trọng. Nhiều chuyên gia quốc tế khuyên người mua nhà lần đầu không nên tìm “ngôi nhà mơ ước”, mà nên tìm “ngôi nhà khởi đầu”. Một căn hộ diện tích vừa phải, đầy đủ pháp lý, chi phí quản lý hợp lý sẽ giúp gia đình trẻ giảm áp lực tài chính trong giai đoạn đầu, đồng thời vẫn có cơ hội nâng cấp nhà ở trong tương lai khi thu nhập tăng.
Vay tiền mua nhà: thận trọng với lãi suất và kịch bản dài hạn
Kinh nghiệm từ các thị trường từng trải qua khủng hoảng bất động sản như Mỹ năm 2008 cho thấy, rủi ro lớn nhất không nằm ở giá nhà cao, mà ở việc người mua đánh giá sai khả năng trả nợ trong dài hạn. Do đó, khi vay mua nhà, gia đình trẻ cần đặc biệt chú ý đến kịch bản lãi suất tăng sau thời gian ưu đãi.
Tại nhiều quốc gia, người mua nhà được khuyến nghị chỉ vay trong ngưỡng an toàn, đủ để vẫn chi trả được nếu lãi suất tăng thêm 2–3 điểm phần trăm so với ban đầu. Việc so sánh kỹ các gói vay, thời hạn cố định lãi suất và các điều khoản phạt trả trước là bước không thể bỏ qua.
Một kinh nghiệm khác được các chuyên gia tài chính quốc tế nhấn mạnh là luôn duy trì quỹ dự phòng sau khi mua nhà. Khoản dự phòng này nên đủ chi tiêu sinh hoạt từ 6 đến 12 tháng, nhằm tránh rơi vào thế bị động khi mất việc, ốm đau hoặc thu nhập suy giảm.
An cư là hành trình dài, không phải cuộc đua ngắn hạn
Trong bối cảnh giá nhà tăng nhanh, tâm lý sợ “mua trễ sẽ càng đắt” dễ khiến nhiều gia đình trẻ đưa ra quyết định vội vàng. Tuy nhiên, kinh nghiệm từ các thị trường phát triển cho thấy, mua nhà thành công không nằm ở việc bắt đúng thời điểm thị trường, mà ở việc mua đúng khả năng của mình.
An cư bền vững là khi căn nhà không trở thành gánh nặng tinh thần và tài chính cho cả gia đình. Với người trẻ, việc chấp nhận đi chậm, thuê nhà thêm vài năm, tích lũy đủ vốn và kiến thức tài chính có thể là con đường an toàn hơn để tiến tới sở hữu nhà ở.
Trong bối cảnh thị trường còn nhiều biến động, sự tỉnh táo, kỷ luật tài chính và lựa chọn phù hợp với túi tiền chính là “chìa khóa” giúp các gia đình trẻ biến giấc mơ an cư thành hiện thực, thay vì trở thành áp lực kéo dài nhiều thập kỷ.
