Vị trí và chức năng của Văn phòng đăng ký đất đai
Văn bản hợp nhất Nghị định 90/VBHN-BNNMT quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Đất đai đã làm rõ địa vị pháp lý của cơ quan này. Theo đó, Văn phòng đăng ký đất đai được xác định là tổ chức đăng ký đất đai, hoạt động dưới hình thức đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc cơ quan có chức năng quản lý đất đai cấp tỉnh.
Đơn vị này nắm giữ các chức năng cốt lõi trong công tác quản lý nhà nước về đất đai tại địa phương, bao gồm: thực hiện đăng ký đất đai; cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất (thường gọi là Sổ hồng); thực hiện đo đạc, chỉnh lý và lập bản đồ địa chính. Bên cạnh đó, Văn phòng còn chịu trách nhiệm xây dựng, quản lý, vận hành và khai thác hệ thống thông tin đất đai, đồng thời cung cấp các dịch vụ công về đất đai trên địa bàn cấp tỉnh.
Mô hình tổ chức và thẩm quyền của Chi nhánh
Về cơ cấu tổ chức, quy định nêu rõ Văn phòng đăng ký đất đai bao gồm các phòng chuyên môn và các Chi nhánh. Điểm đáng chú ý là vị trí đặt trụ sở của các Chi nhánh này vẫn được giữ nguyên như hiện tại.
Các Chi nhánh này được trao quyền hạn và tư cách pháp lý khá đầy đủ để đảm bảo tính chủ động trong công việc. Văn bản quy định Văn phòng đăng ký đất đai và các Chi nhánh đều có tư cách pháp nhân, có con dấu riêng và được mở tài khoản. Các đơn vị này hoạt động theo quy định đối với đơn vị sự nghiệp công lập và thực hiện hạch toán theo quyết định của UBND cấp tỉnh. Đặc biệt, Chi nhánh được phép thành lập phòng chuyên môn trực thuộc nếu đáp ứng đủ các tiêu chí theo quy định của pháp luật.
Văn phòng đăng ký đất đai bao trùm các khâu quan trọng
Nhiệm vụ của hệ thống Văn phòng đăng ký đất đai bao trùm các khâu quan trọng nhất trong vòng đời của một hồ sơ nhà đất. Cơ quan này thực hiện đăng ký đất đai đối với đất được Nhà nước giao quản lý; đăng ký quyền sử dụng đất và quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất. Đối với các giao dịch phát sinh sau khi cấp sổ (mua bán, tặng cho...), đơn vị này thực hiện thủ tục đăng ký biến động.
Ngoài ra, Văn phòng và các Chi nhánh còn thực hiện các nhiệm vụ kỹ thuật như đo đạc, chỉnh lý, trích lục bản đồ địa chính; thực hiện cấp mới, đính chính, thu hồi hoặc hủy Sổ hồng; hủy kết quả đăng ký biến động trên Sổ hồng. Đơn vị này cũng chịu trách nhiệm kiểm tra mảnh trích đo bản đồ địa chính, xác nhận sơ đồ tài sản do tổ chức, cá nhân cung cấp và thực hiện đăng ký biện pháp bảo đảm (thế chấp) theo quy định.
Cơ chế tài chính: Tách bạch phí và giá dịch vụ
Để đảm bảo hoạt động, nguồn thu tài chính của Văn phòng đăng ký đất đai và các Chi nhánh được quy định đa dạng, bao gồm kinh phí từ ngân sách nhà nước, nguồn thu từ phí, lệ phí và thu từ dịch vụ công. Quy định mới đã phân định rõ ràng các khoản thu để minh bạch hóa tài chính.
Cụ thể, đối với thủ tục đăng ký và cấp Sổ hồng, cơ quan này sẽ thu "phí thẩm định hồ sơ". Khoản phí này chi trả cho công tác kiểm tra tính đầy đủ của thành phần hồ sơ, tính thống nhất về nội dung thông tin và các điều kiện pháp lý để cấp sổ. Đối với các công việc còn lại trong quy trình thủ tục, đơn vị sẽ thu theo "giá cung cấp dịch vụ công" do UBND cấp tỉnh ban hành. Riêng các hoạt động mang tính quản lý nhà nước như cập nhật, chỉnh lý, đồng bộ hóa dữ liệu đất đai hay vận hành hệ thống thông tin đất đai sẽ do ngân sách địa phương và các nguồn thu khác chi trả.
Quy định cũng yêu cầu UBND cấp tỉnh ban hành quy chế phối hợp chặt chẽ giữa Văn phòng đăng ký đất đai, các Chi nhánh với cơ quan quản lý đất đai cấp xã, UBND cấp xã, cơ quan tài chính và cơ quan thuế để đảm bảo quy trình giải quyết hồ sơ cho người dân được thông suốt và hiệu quả.
