Liên quan đến vấn đề này, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết việc chuyển từ đất nông nghiệp sang đất phi nông nghiệp, trong đó có đất ở, là trường hợp bắt buộc phải được cơ quan chức năng xem xét và cho phép theo quy định pháp luật.
Điều đó đồng nghĩa người dân không thể tự ý chuyển đất trồng cây sang đất ở chỉ vì phát sinh nhu cầu xây dựng nhà ở. Việc hồ sơ có được chấp thuận hay không sẽ phụ thuộc vào quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất đã được phê duyệt tại địa phương.
Theo quy định, đối với hộ gia đình và cá nhân, trường hợp thửa đất nông nghiệp nằm trong khu dân cư hoặc nằm cùng thửa với đất ở thì có thể được xem xét chuyển sang đất ở nếu phù hợp với quy hoạch sử dụng đất cấp huyện, quy hoạch chung hoặc quy hoạch phân khu.
Về thủ tục, người sử dụng đất cần nộp hồ sơ đề nghị chuyển mục đích sử dụng đất tới cơ quan có thẩm quyền. Sau khi tiếp nhận, cơ quan quản lý đất đai sẽ tiến hành kiểm tra hồ sơ, đối chiếu quy hoạch, đánh giá điều kiện chuyển đổi trước khi trình cấp có thẩm quyền quyết định.
Nếu được chấp thuận, người dân phải hoàn thành đầy đủ các nghĩa vụ tài chính theo quy định trước khi cơ quan chức năng cập nhật thông tin mới trên Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.
Ngoài tiền sử dụng đất khi chuyển mục đích, người dân còn có thể phải nộp thêm một số khoản phí khác như lệ phí trước bạ, lệ phí cấp Giấy chứng nhận hoặc phí thẩm định hồ sơ tùy theo quy định của từng địa phương.
Các chuyên gia pháp lý cũng lưu ý người dân cần kiểm tra kỹ thông tin quy hoạch trước khi mua đất nông nghiệp với mục đích xây dựng nhà ở. Trên thực tế, không phải mọi thửa đất trồng cây đều đủ điều kiện để chuyển sang đất ở.
Trong trường hợp khu đất không nằm trong quy hoạch cho phép chuyển mục đích sử dụng, cơ quan chức năng sẽ không chấp thuận hồ sơ dù người sử dụng đất có nhu cầu thực tế.
Theo các chuyên gia, yếu tố quyết định việc đất nông nghiệp có được chuyển sang đất ở hay không không nằm ở mong muốn của người dân mà phụ thuộc vào quy hoạch đã được phê duyệt và sự cho phép của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền theo quy định của Luật Đất đai 2024.
