Theo chỉ đạo, việc triển khai theo cơ chế đặc thù này nhằm rút ngắn thời gian chuẩn bị đầu tư, đẩy nhanh tiến độ thực hiện để bảo đảm đồng bộ hạ tầng khi sân bay Long Thành hoàn thành giai đoạn một. Tuy nhiên, Thủ tướng yêu cầu quá trình thực hiện vẫn phải tuân thủ đầy đủ quy định pháp luật, bảo đảm chặt chẽ về thủ tục, phòng chống tham nhũng, tiêu cực, lãng phí và bảo đảm chất lượng công trình.
Thủ tướng giao UBND TP.HCM và UBND tỉnh Đồng Nai phối hợp chặt chẽ để triển khai dự án, sớm hoàn thiện các bước chuẩn bị cần thiết.
Theo báo cáo của Sở Xây dựng TP.HCM gửi Bộ Xây dựng, thành phố dự kiến khởi công hai tuyến đường sắt đô thị kết nối trung tâm với sân bay Long Thành trong nửa đầu năm nay, với tổng chiều dài hơn 50 km. Hai tuyến gồm Bến Thành – Thủ Thiêm và Thủ Thiêm – Long Thành.
Trong đó, tuyến Bến Thành – Thủ Thiêm đã được giao nhà đầu tư lập báo cáo nghiên cứu khả thi, dự kiến khởi công trong tháng 4 và hoàn thành sau khoảng 5 năm. Tuyến Thủ Thiêm – Long Thành được điều chỉnh từ mô hình đường sắt nhẹ sang đường sắt đô thị; thành phố đang xem xét giao nhà đầu tư nghiên cứu triển khai, phấn đấu khởi công trước ngày 30/6 và hoàn thành vào năm 2030. Các dự án được đề xuất thực hiện theo phương thức đối tác công – tư (PPP), hợp đồng xây dựng – chuyển giao (BT).
Trước đó, tại thông báo ngày 26/2, Thủ tướng yêu cầu các bộ, ngành và Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam xây dựng kế hoạch chi tiết, tổ chức thi công khoa học, bảo đảm hoàn thành giai đoạn một sân bay Long Thành trong nửa đầu năm 2026; đồng thời chịu trách nhiệm về tiến độ, chất lượng và an toàn công trình.
Hiện nay, kết nối giữa TP.HCM và sân bay Long Thành chủ yếu dựa vào đường bộ, đặc biệt là cao tốc TP.HCM – Long Thành – Dầu Giây, thường xuyên quá tải. Một số tuyến hạ tầng quan trọng như vành đai 3, quốc lộ 51, tỉnh lộ 25B và 25C đang được xây dựng, nâng cấp nhưng chưa hoàn thiện đồng bộ, tiềm ẩn nguy cơ ùn tắc khi sân bay đi vào khai thác.
Cơ chế “lệnh khẩn cấp” cho phép rút gọn một số thủ tục về thẩm định, đấu thầu để đẩy nhanh tiến độ trong tình huống cấp bách; các bước chuẩn bị và thi công có thể triển khai song song theo quyết định của cấp có thẩm quyền, nhưng vẫn phải bảo đảm yêu cầu pháp lý và trách nhiệm quản lý.
Tại phiên họp, Thủ tướng cũng giao các bộ liên quan hoàn thiện đề án phát triển công nghiệp đường sắt và đề án tái cơ cấu Tổng công ty Đường sắt Việt Nam; đồng thời yêu cầu đẩy nhanh tiến độ chuẩn bị đầu tư các dự án đường sắt quan trọng khác, trong đó có đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam và tuyến Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng.
Việc triển khai tuyến đường sắt TP.HCM – Long Thành theo cơ chế khẩn cấp được kỳ vọng sẽ tạo bước đột phá trong kết nối hạ tầng vùng, giảm áp lực cho hệ thống đường bộ và bảo đảm tính đồng bộ khi sân bay Long Thành chính thức vận hành.
