Theo số liệu của Bộ Xây dựng, tỷ lệ dân số đô thị tại Việt Nam hiện vào khoảng 40% và dự kiến tăng lên 45% vào năm 2030, kéo theo nhu cầu phát triển thêm khoảng 70 triệu m² nhà ở đô thị mỗi năm. Dù vậy, nguồn cung hiện chưa đáp ứng được nhu cầu khi mỗi năm thị trường thiếu hụt khoảng 300.000 căn nhà, chủ yếu tại các đô thị lớn như TP.HCM và Hà Nội.
Dữ liệu của cơ quan thống kê cho thấy diện tích nhà ở bình quân đầu người năm 2024 đạt khoảng 26,6 m²/người, tăng so với năm 2019 nhưng vẫn thấp hơn mục tiêu dài hạn, đặc biệt tại các thành phố lớn. Trong khi đó, sự mất cân đối cung – cầu tiếp tục đẩy giá nhà tăng cao, nhất là ở phân khúc nhà ở đô thị.
Một trong những nguyên nhân chính được chỉ ra là tình trạng vướng mắc pháp lý kéo dài. Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cả nước hiện có hơn 3.300 dự án với tổng diện tích trên 145.600 ha và tổng mức đầu tư khoảng 2,5 triệu tỷ đồng đang tồn đọng, chưa được tháo gỡ khó khăn. Nhiều doanh nghiệp dù đã chuẩn bị quỹ đất và nguồn lực tài chính vẫn phải trì hoãn triển khai do thủ tục pháp lý kéo dài.
Ở góc độ doanh nghiệp, đại diện một công ty bất động sản tại TP.HCM cho biết thời gian hoàn tất pháp lý và xác định nghĩa vụ tài chính đất đai đang là “điểm nghẽn” lớn nhất, khiến nhiều dự án rơi vào trạng thái chờ đợi kéo dài dù đã sẵn sàng triển khai.
Ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP.HCM, nhận định bất động sản là một trong 21 ngành kinh tế cấp 1 của nền kinh tế, có vai trò đặc biệt quan trọng. Theo ông, cần nhìn nhận thị trường này một cách toàn diện, không chỉ là nhà ở mà còn bao gồm bất động sản công nghiệp, du lịch, y tế, giáo dục và dịch vụ.
Năm 2025, tăng trưởng tín dụng toàn hệ thống đạt khoảng 19%, trong đó tín dụng bất động sản tăng hơn 24%. Ông Châu cho rằng việc kiểm soát tín dụng quá chặt có thể khiến doanh nghiệp khó tiếp cận vốn, ảnh hưởng đến tiến độ dự án và khả năng phục hồi của thị trường. Do đó, cần có chính sách tín dụng linh hoạt để vừa kiểm soát rủi ro, vừa hỗ trợ tăng trưởng.
Cùng quan điểm, bà Nguyễn Thị Thanh Hương, Phó Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản Việt Nam, cho rằng khó khăn của thị trường không chỉ tác động đến doanh nghiệp trong ngành mà còn lan sang nhiều lĩnh vực khác, đặc biệt là xây dựng. Thực tế cho thấy hoạt động xây dựng đã có dấu hiệu chững lại do thiếu nguồn việc từ các dự án bất động sản.
Ông Trần Sĩ Nam, Phó Giám đốc Sở Xây dựng TP.HCM, cho biết bất động sản đóng góp khoảng 10–11% GDP cả nước, riêng tại TP.HCM có thời điểm lên tới 30–34%. Điều này cho thấy vai trò quan trọng của thị trường trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và tạo việc làm.
Theo ông Chử Văn Hải, đại diện Bộ Xây dựng, bất động sản không chỉ đóng góp trực tiếp vào GDP mà còn tạo hiệu ứng lan tỏa đến hàng chục ngành như xây dựng, vật liệu, tài chính, ngân hàng và du lịch. “Chỉ cần thị trường chững lại, hàng loạt lĩnh vực sẽ bị ảnh hưởng, cho thấy vai trò điều tiết quan trọng của bất động sản đối với nền kinh tế vĩ mô”, ông Hải nhấn mạnh.
Các chuyên gia cho rằng, để bất động sản tiếp tục phát huy vai trò là “cỗ máy” tăng trưởng, cần sớm tháo gỡ các điểm nghẽn pháp lý, cải thiện khả năng tiếp cận vốn và điều hành chính sách theo hướng cân bằng giữa kiểm soát rủi ro và thúc đẩy phát triển bền vững.
