Thông tin từ báo cáo mới nhất của Sở Xây dựng TP.HCM gửi UBND TP.HCM về tình hình thực hiện dự án trọng điểm này. Đây là bước điều chỉnh tiến độ quan trọng nhằm đảm bảo các yêu cầu kỹ thuật xử lý nền đất yếu và tháo gỡ khó khăn về mặt tài chính cho các nhà thầu thi công trước biến động lớn của thị trường vật liệu xây dựng.
Áp lực thiếu cát đắp nền và xử lý kỹ thuật
Theo báo cáo của Sở Xây dựng TP.HCM, tính đến thời điểm hiện tại, tổng khối lượng thi công của toàn bộ dự án đường Vành đai 3 mới đạt khoảng 74%. Tiến độ triển khai tại các địa phương có sự phân hóa khá rõ rệt, trong đó đoạn đi qua địa bàn tỉnh Tây Ninh đạt tỷ lệ hoàn thành cao nhất với hơn 92%, tiếp theo là đoạn qua TP.HCM đạt 74,6%, tỉnh Đồng Nai đạt hơn 69% và thấp nhất là đoạn qua tỉnh Bình Dương với 64,3%.
Riêng đối với phân đoạn dài hơn 47 km nằm trên địa bàn TP.HCM, sự chênh lệch về tiến độ giữa các gói thầu là rất lớn. Trong khi đoạn cầu cạn trên cao dài gần 15 km đi qua địa bàn thành phố Thủ Đức cũ đạt tiến độ khả quan khoảng 82%, thì khu vực phía Tây gồm các huyện Củ Chi, Hóc Môn và Bình Chánh mới chỉ hoàn thành khoảng 67% khối lượng. Nguyên nhân trực tiếp dẫn đến sự chậm trễ này là do tình trạng khan hiếm nguồn cát đắp nền và đá xây dựng kéo dài, khiến nhiều mũi thi công không thể triển khai đồng bộ. Bên cạnh đó, hơn một nửa chiều dài của khu vực phía Tây vẫn đang trong quá trình theo dõi lún kỹ thuật nghiêm ngặt sau khi xử lý nền đất yếu, buộc phải chờ đợi đủ thời gian tải trước khi tiến hành thảm nhựa mặt đường.
Chia hai giai đoạn thông xe để giảm tải giao thông
Trước những trở ngại thực tế về mặt kỹ thuật và vật liệu, kế hoạch khai thác toàn tuyến Vành đai 3 đã được các cơ quan chức năng xây dựng lại theo hai giai đoạn cụ thể nhằm giảm tải áp lực giao thông cho khu vực nội đô sớm nhất có thể. Giai đoạn một hướng đến mục tiêu hoàn thành và đưa vào khai thác khoảng 38,6 km tuyến chính cao tốc trước ngày 30/9, bao gồm các phân đoạn qua thành phố Thủ Đức, Củ Chi và một phần các tỉnh lân cận. Giai đoạn hai sẽ hoàn thiện toàn bộ 70,4 km tuyến chính cùng với 75 km đường song hành, đường gom phụ trợ trước ngày 30/12. Mốc hoàn thành toàn diện này chính thức chậm 6 tháng so với phê duyệt dự án ban đầu.
Để tối ưu hóa hiệu quả khai thác, một số cung chặng có điều kiện thi công thuận lợi sẽ được ưu tiên thông xe sớm hơn. Cụ thể, phân đoạn đi qua thành phố Thủ Đức cũ dự kiến sẽ hoàn thành và cho phép phương tiện lưu thông vào cuối tháng 6. Tiếp đó, đoạn tuyến băng qua địa bàn huyện Củ Chi cũng được kỳ vọng sẽ hoàn thành các hạng mục mặt đường để thông xe kỹ thuật vào cuối tháng 9, góp phần chia sẻ lưu lượng phương tiện cho các trục quốc lộ hướng Tây Bắc.
Kiến nghị điều chỉnh cơ chế giá và giãn tiến độ quyết toán
Bên cạnh rào cản về mặt vật lý, biến động giá cả nhiên liệu và nguyên vật liệu đầu vào như nhựa đường, đá, cát xây dựng cũng đang đặt ra thách thức tài chính cực kỳ lớn cho các đơn vị thầu. Giá cước vận chuyển tăng cao cùng chi phí nhân công, vận hành máy móc thiết bị leo thang so với thời điểm ký kết hợp đồng đã làm suy giảm năng lực tài chính của nhà thầu. Trước thực tế này, Sở Xây dựng TP.HCM đã có văn bản kiến nghị UBND TP.HCM báo cáo Thủ tướng Chính phủ xem xét, chấp thuận cơ chế đặc thù cho phép điều chỉnh đơn giá hợp đồng xây dựng, nhằm bảo toàn quyền lợi hợp pháp cho nhà thầu và phản ánh đúng giá trị thực tế của công trình.
Ở phương án tài chính tổng thể, sau khi tiến hành rà soát kỹ lưỡng và tối ưu hóa các chi phí thực tế, cơ quan chức năng ước tính tổng vốn đầu tư của dự án Vành đai 3 TP.HCM có thể giảm tới gần 16.000 tỷ đồng, phần lớn nhờ tiết giảm được chi phí bồi thường giải phóng mặt bằng, hỗ trợ tái định cư tại các địa phương. Để tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho các bước triển khai tiếp theo, Sở Xây dựng cũng đề xuất cấp có thẩm quyền cho phép kéo dài thời gian thực hiện các dự án thành phần đến năm 2028 và hoàn tất công tác quyết toán dự án vào năm 2029.
